Gürcistan merkezli düşünce kuruluşlarından Geocase Institute’de, ABD ve İran arasında devam eden ve artık bir ayını geride bırakan savaşın geleceğinin ve İran’ın izlediği stratejinin değerlendirildiği bir analiz yayınlandı.

Savaşın uzaması ile birlikte İran’ın, ABD ve İsrail’in yoğun baskısı karşısında taktik değişikliğine gittiği tespiti yapılan analizde, İran’ın gizlediği fırlatıcılarını giderek daha fazla kullanmaya başladığı ve hedef seçiminde daha seçici davranarak, büyük saldırılara rağmen hava saldırılarını esas alan modern savaş stratejilerine meydan okuduğu belirtildi.

Analizde ayrıca; İran’ın stratejisinin bir diğer ayağının ise zaman faktörü olduğu belirtilerek, Hürmüz dengesine ve ekonomik gelişmelerin olası etkilerine dair değerlendirmelere yer verildi.

İşte Geocase Institute’de yayınlanan analiz:

İran’ın Orta Doğu genelindeki misilleme saldırılarının temposu, savaşın uzaması ile irlikte yeniden sert bir seyir izlemeye başladı.

ABD saldırılarını artırırken, son günlerde yaşanan veriler, Tahran’ın da ABD ve İsrail’in yoğun baskısı karşısında taktik değişikliğine gittiğini ve giderek gizlediği fırlatıcılarını daha fazla kullanmaya başladığını, mühimmatını daha dikkatli kullandığını ve hedef seçiminde daha seçici davrandığını gösteriyor.

Saldırı temposunda kırılma ve denge arayışı

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, “Amerikan ateş gücü artarken İran’ınki azalıyor.” iddiasına rağmen gelinen noktada İran’ın saldırı potansiyeli devam ediyor.

Veriler, İran’ın günlük saldırı kapasitesini belirli bir bantta sabitleyebildiğini gösteriyor. Bu da sahada “istikrarlı ama sınırlı” bir ateş gücüne işaret ediyor.

Adaptasyon ve gizlenme stratejisi

Sahadaki en kritik değişim, İran’ın öğrenme ve uyum sağlama kapasitesi olarak belirtilebilir.

İlk aşamada büyük kayıplar veren İran, kalan sistemlerini daha iyi saklamaya ve hareketli platformlar üzerinden kullanmaya başladı. “Vur-kaç” (shoot-and-scoot) taktiği sayesinde mobil fırlatıcılar sürekli yer değiştirerek tespit edilmekten kaçınıyor.

Bu durum, ABD ve İsrail için hedef tespitini ciddi biçimde zorlaştırıyor. Savaşın başında bol ve kolay hedefler varken, artık daha az ama daha iyi gizlenen hedefler söz konusu.

Bu tablo, klasik bir “azalan getiri” problemine işaret ediyor.

Savaşın ilk günlerinde yoğun hava saldırılarıyla büyük başarı elde eden ABD-İsrail hattı, zamanla aynı etkinliği sürdürememeye başladı. Çünkü geriye kalan hedefler daha zor bulunuyor ve daha fazla istihbarat, zaman ve hassas mühimmat gerektiriyor.

Dolayısıyla hava gücünün tek başına belirleyici olabileceği alan daralıyor.

Nicelikten niteliğe geçiş

İran’ın stratejisindeki en dikkat çekici dönüşüm ise saldırı karakterinde yaşanıyor.

Artık amaç, çok sayıda füze fırlatmak değil; daha az sayıda ama daha yüksek değerli hedefleri vurmak. Bu çerçevede İran;

Daha sofistike füze stoklarını koruyor
Daha seçici hedefleme yapıyor
Kritik askeri ve ekonomik altyapıya odaklanıyor

Nitekim Suudi Arabistan’daki Prens Sultan Hava Üssü’nde konuşlu bir ABD E-3 Sentry erken ihbar uçağının imha edilmesi, bu yaklaşımın en çarpıcı örneklerinden biri.

Son haftalarda İran; radar sistemleri, enerji tesisleri ve petrol-doğalgaz altyapısı gibi yüksek değerli hedeflere saldırılar düzenlemeyi başardı.

Bu durum, savaşın sadece askeri değil, ekonomik boyutunu da derinleştiriyor. Özellikle Körfez’de enerji altyapısına yönelik saldırılar, küresel piyasalarda dalgalanma yaratabilecek potansiyele sahip.

Hürmüz ve ekonomik savaş boyutu

İran’ın stratejisinin bir diğer ayağı ise zaman faktörü.

Savaş uzadıkça ve Hürmüz Boğazı kapalı kaldıkça, ABD ve müttefikleri üzerindeki ekonomik baskı artıyor. Bu nedenle Tahran, elindeki mühimmatı hızlı tüketmek yerine süreci yayarak “acıyı uzatma” stratejisi izliyor.

Bu yaklaşım, askeri kapasitenin ötesinde ekonomik yıpratma savaşına işaret ediyor.

Ortaya çıkan tablo, modern savaşın yapısal sınırlarını da gözler önüne seriyor.

Hava gücü ne kadar üstün olursa olsun, tamamen yok edilemeyen “artık kapasite” her zaman varlığını sürdürebiliyor. İran’ın her gün belirli sayıda füze ve İHA’yı sahaya sürebilmesi, bu gerçeği net biçimde ortaya koyuyor.

Ayrıca İran’ın mevcut koşullarda füze üretimini yenilemesi zor görünse de, elindeki stokların ne zaman tükeneceği belirsizliğini koruyor.

Sonuç

İran Savaşı’nda ilk şok dalgası geride kalmış durumda. ABD ve İsrail taktik üstünlük sağlasa da, İran sahadan tamamen silinmiş değil; aksine daha düşük yoğunluklu ama daha akıllı bir savaş modeline geçmiş durumda.