Bilim dünyası, insan doğasının en temel özelliklerinden biri olan bencilliği kontrol altına alabilecek çarpıcı bir keşfe imza attı. Çinli ve İsviçreli araştırmacıların ortak yürüttüğü çalışma, beynin belirli bölgeleri arasındaki iletişimin “gama senkronizasyonu” ile hizalanmasının insanları daha cömert ve paylaşımcı hale getirdiğini ortaya koydu. Bireylerin kendi çıkarları ile başkalarının ihtiyaçları arasındaki dengeyi nasıl kurduğunu çözen bu yöntem, sosyal davranışların biyolojik temellerine dair ezber bozan sonuçlar sunuyor.

Bilim insanları bencilliğin kaynağını beyin dalgalarında buldu

Hakemli bilim dergisi PLOS Biology’de yayımlanan yeni bir araştırma, insan beynindeki faaliyetlerin hizalanması ile fedakârca davranışlar arasındaki doğrudan bağı gün yüzüne çıkardı. Uzun süredir ebeveynlerin çocuklarına aşılamaya çalıştığı paylaşma duygusunun yetişkinlikte neden bireyden bireye bu kadar büyük farklılıklar gösterdiği merak konusuydu. Bazı insanlar sürekli başkalarının iyiliğini öncelerken, bazılarının neden tamamen kendi kazancına odaklandığı sorusu, sinirbilimsel bir perspektifle yanıt buldu. Araştırmacılar, beynin iki kritik bölgesi eşzamanlı çalıştığında, insanların cömertlik seviyelerinde ölçülebilir bir artış yaşandığını kanıtladı.

Diktatör oyunu ile bencillik testi yapıldı

Bu keşfe ulaşmak için 44 katılımcının yer aldığı özel bir deney düzeneği kuruldu. Katılımcılar, ekonomi ve psikoloji çalışmalarının vazgeçilmezi olan “Diktatör Oyunu” kapsamında 540 farklı karar verdi. Bu oyunda kişilere belirli bir miktar para verildi ve bu parayı karşıdaki kişiyle paylaşıp paylaşmayacakları soruldu. Her turda miktarlar ve kazanma dengeleri değiştirilerek katılımcıların hem kendilerinden daha az hem de daha fazla kazanan partnerlerle karşılaştığı senaryolar test edildi. Deneyin en can alıcı noktası ise katılımcıların beyinlerine uygulanan müdahaleydi.

Gama senkronizasyonu ile cömertlik artışı sağlandı

Araştırma ekibi, frontal ve parietal loblara transkraniyal alternatif akım uyarımı (tACS) adı verilen invaziv olmayan bir yöntem uyguladı. Bu teknikle, nöronların ateşleme örüntüleri gama veya alfa dalga ritimlerinde senkronize edildi. Sonuçlar oldukça çarpıcıydı: Özellikle frontal ve parietal bölgeler arasındaki gama senkronizasyonu güçlendirildiğinde, bireylerin kendi kazançları azalacak olsa bile daha yüksek miktarları paylaşmaya daha yatkın hale geldiği gözlemlendi. Geliştirilen hesaplamalı modelleme, uyarım alan kişilerin para bölüşümü yaparken karşı tarafın elde edeceği sonuca, uyarım almayanlara oranla çok daha fazla ağırlık verdiğini gösterdi.

Neden sonuç ilişkisi ilk kez bu kadar net ortaya kondu

Çalışmanın ortak yazarlarından Christian Ruff, elde edilen bulguların önemini şu sözlerle aktardı: “Beyin bölgeleri arasındaki iletişim örüntüsünün özgeci seçimlerle bağlantılı olduğunu belirledik. Bu, beynin sosyal kararları nasıl desteklediğine dair temel anlayışımızı geliştiriyor ve özellikle insanların birlikte çalışmasına dayalı durumlarda işbirliği üzerine yapılacak araştırmaların önünü açıyor”

Araştırma lideri Jie Hu ise çalışmanın en büyük farkının biyolojik bir mekanizma ile davranış değişikliği arasındaki bağı kanıtlaması olduğunu vurguladı. Hu, “Belirli bir beyin ağındaki iletişimi hedefli ve invaziv olmayan bir uyarımla değiştirdiğimizde, insanların paylaşım kararlarının tutarlı biçimde değiştiğini gördük. Kendi çıkarları ile başkalarının çıkarları arasındaki dengeyi farklı kurmaya başladılar” ifadelerini kullandı. Bu bulgular, gelecekte sosyal uyum ve işbirliği gerektiren durumlar için beynin nasıl optimize edilebileceğine dair yeni kapılar aralıyor.