NASA’nın 1970’lerdeki Apollo programından bu yana Ay çevresine insan göndereceği ilk misyon olan Artemis II için geri sayım sürerken, kurum içinden gelen şok bir uyarı tüm planları gölgeledi. Uzun yıllar NASA bünyesinde mühendislik yapan ve trajik kazaların tanığı olan bir isim, Orion uzay aracının mevcut haliyle bir ölüm tuzağına dönüşebileceğini iddia ederek yetkilileri sert bir dille uyardı.

NASA, hidrojen sızıntıları nedeniyle defalarca ertelenen Artemis II görevini önümüzdeki mart ayında fırlatmayı planlıyor. Kamuoyu fırlatma tarihindeki gecikmelere odaklanmışken, uzmanlar Orion uzay aracının ısı kalkanında çok daha derin ve hayati bir riskin yattığını savunuyor. Yaklaşık 20 yıl boyunca NASA’da mühendis olarak görev yapan ve 2003 yılındaki Columbia faciasının ardından gerçekleştirilen ilk mekik uçuşunda yer alan eski astronot Charlie Camarda, projenin mevcut risk analizlerine dair çarpıcı açıklamalarda bulundu.

Isı kalkanındaki beklenmedik hasar endişe yaratıyor

Uzay araçlarının atmosfere giriş yaparken maruz kaldığı yaklaşık 3 bin derecelik sıcaklığa dayanmasını sağlayan ısı kalkanı, görevin en kritik parçası olarak kabul ediliyor. Orion kapsülünde kullanılan ve Avcoat adı verilen malzemeden üretilen 186 blokluk yapı, Kasım 2022’deki insansız Artemis I görevi dönüşünde beklenmedik bir tabloyla karşılaşılmasına neden oldu. Test mankenlerini taşıyan kapsül Dünya’ya döndüğünde, kalkan üzerinde 100’den fazla çatlak ve krater benzeri hasar tespit edildi.

ABC Net’e konuşan Charlie Camarda, bu tablonun insanlı bir uçuş için kabul edilemez olduğunu belirterek, “Bu araçla kesinlikle mürettebat uçurmamalıyız” dedi. Camarda’ya göre, özellikle kapsülün Ay yörüngesinden dönüşte karşılaşacağı aşırı ısınma, mevcut tasarımın sınırlarını zorluyor ve telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurma potansiyeli taşıyor.

Columbia ve Challenger faciaları yeniden mi yaşanacak

Uzay tarihinin en büyük trajedileri olan Columbia ve Challenger kazaları, küçük teknik detayların nasıl devasa felaketlere yol açabileceğinin en somut örnekleri olarak hatırlanıyor. 2003 yılında Columbia uzay mekiği, ısı kalkanındaki bir hasar nedeniyle atmosfere girişte parçalanmış ve yedi astronota mezar olmuştu. Bu kazada üç sınıf arkadaşını ve yedi yakın dostunu kaybettiğini hatırlatan Camarda, “Bir mürettebat daha kaybetmek istemiyorum” diyerek endişesini dile getirdi.

Camarda, Artemis programında kullanılan ısı kalkanı tasarımının yapısal bir soruna sahip olduğunu öne sürüyor. Apollo döneminde tek parça olan Avcoat malzemesinin, şimdi 186 ayrı blok halinde kullanılmasının ve çevresel mevzuatlar nedeniyle içeriğinin değiştirilmesinin riskleri artırdığını savunuyor. Eski mühendis, NASA’nın bu fiziksel sorunu tam olarak anlamadığını ve çözüm üretmek yerine süreci geçiştirdiğini iddia ediyor.

NASA yönetimi ve astronotlar ne diyor

Eleştirilerin odağındaki NASA ise yayımladığı raporlarda güvenlik konusunda taviz verilmediğini savunuyor. Mayıs 2024’te yayımlanan teknik raporda, Artemis II’nin atmosfere giriş stratejisinin değiştirileceği ve “çift sekme” yerine doğrudan giriş yapılarak ısınma süresinin kısaltılacağı belirtildi. NASA yöneticisi Jared Isaacman, Orion ve ısı kalkanına “tam güven” duyduğunu ifade ederek, bu güvenin “titiz analizlere ve süreci veriye dayalı şekilde takip eden mühendislerin çalışmalarına” dayandığını vurguladı.

Görevde yer alacak dört astronottan biri olan Christina Koch da mühendislerin mürettebatın güvenliğini her şeyin önünde tuttuğuna inandığını söyledi. Ancak uzmanlar, maliyet ve takvim baskısı nedeniyle Artemis II’de ısı kalkanı tasarımının değiştirilmemesinin büyük bir kumar olduğunu düşünüyor. NASA, güncellenmiş tasarımı ancak Artemis III görevinde kullanmayı planlıyor.

Rus ruleti uyarısı ile son ihtar

Gelişmiş malzemeler uzmanı Ed Pope gibi pek çok mühendis, NASA’nın tasarım sorunlarını çözmek yerine “yeterince ilgili olmayan testlerle” vakit kaybettiğini düşünüyor. Charlie Camarda ise geçmişteki facialardan ders alınmadığına dikkat çekerek şu sarsıcı uyarıyı yaptı:

“Columbia da olmamalıydı, Challenger da. Eğer Artemis II’yi mürettebatla uçurursak, Rus ruleti oynarız. Dersimizi almadık.”