NASA’nın 1972 yılından bu yana Ay çevresine gerçekleştireceği ilk insanlı uçuş olan Artemis II görevi büyük bir teknik engelle sarsıldı. Roketin üst kademesinde tespit edilen kritik bir helyum akışı sorunu nedeniyle mart ayındaki fırlatma penceresinin kaçırılmasına kesin gözüyle bakılırken, dev roketin fırlatma rampasından indirilerek hangara geri çekilmesi kararlaştırıldı.

Amerika Birleşik Devletleri Havacılık ve Uzay Ajansı NASA, insanlığı yeniden Ay’a taşıma hedefindeki en kritik aşamalardan biri olan Artemis II programında beklenmedik bir ertelemeyle karşı karşıya kaldı. Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nde gerçekleştirilen kontroller sırasında, dev SLS roketinin üst kademesinde yer alan motorda helyum gazı akışının kesintiye uğradığı tespit edildi. Bu gelişme üzerine ajans, 98 metre uzunluğundaki devasa roketi fırlatma rampasından alarak yeniden montaj binasına taşıma kararı aldı.

Helyum akışındaki kesinti planları nasıl değiştirdi

NASA ekipleri geçtiğimiz cuma günü ikinci fırlatma provasını başarıyla tamamlamış ve mart ayı başında fırlatmanın yapılabileceğine dair umutları artırmıştı. Ancak 21 Şubat gecesi yapılan detaylı incelemelerde, motorun çevresel koşullarını dengelemek için hayati önem taşıyan helyum akışında bir sorun gözlemlendi. Sorunun kaynağı henüz tam olarak belirlenemezken, teknik ekiplerin verileri incelemeye devam ettiği bildirildi.

NASA Yöneticisi Jared Isaacman, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada durumun ciddiyetini vurgulayarak, “Bu gelişme mart ayındaki fırlatma olasılıklarını neredeyse kesin olarak etkileyecek” ifadelerini kullandı. Roketin Vehicle Assembly Building (VAB) olarak adlandırılan montaj binasına geri çekilmesi, mart ayı için belirlenen beş ayrı fırlatma fırsatının da elden kaçması anlamına geliyor.

Dev roket devasa taşıyıcılarla hangara geri dönüyor

Hava koşullarının uygun olması durumunda, 98 metrelik devasa Space Launch System (SLS) roketinin 24 Şubat’ta rampadan ayrılması bekleniyor. Dünyanın en ağır araçları arasında gösterilen ve 8,2 milyon kilogram yük taşıma kapasitesine sahip olan “Crawler-Transporter” isimli paletli taşıyıcılar, roketi 6,4 kilometrelik mesafedeki hangara ulaştıracak. NASA yetkilileri, roket üzerindeki bazı teknik sorunlara ve hassas müdahalelere ancak hangar ortamında imkan tanınabildiğini belirtiyor.

Eğer mart ayındaki pencereler tamamen kapanırsa, NASA nisan ayındaki fırsatları değerlendirmeye odaklanacak. Ajansın nisan ayı takviminde 1, 3, 4, 5 ve 6 Nisan tarihlerini kapsayan altı farklı fırlatma penceresi bulunuyor.

Astronotlar karantinadan neden çıkarıldı

Görevde yer alacak olan NASA astronotları Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch ve Kanada Uzay Ajansı astronotu Jeremy Hansen, başarılı geçen yakıt testlerinin ardından Houston’daki Johnson Uzay Merkezi’nde karantinaya alınmıştı. Ancak uçuşun belirsiz bir tarihe ertelenmesiyle birlikte mürettebatın karantina süreci sonlandırıldı. Ekip, yeni bir fırlatma takvimi netleşene kadar Houston’da bekleyişini sürdürecek.

Yaşanan bu helyum sorunu aslında NASA için bir ilk değil. 2022 yılında gerçekleştirilen insansız Artemis I uçuşunda da benzer basınçlandırma sorunları yaşanmıştı. Bu nedenle mühendisler, mevcut arızayı gidermek için geçmiş görevden elde edilen verileri de titizlikle analiz ediyor.

Artemis programı ile Ay’da kalıcı yaşam mümkün mü

Artemis II görevi, Apollo 17’den bu yana insanlığın Ay’a en çok yaklaşacağı anı temsil ediyor. 10 gün sürmesi planlanan bu yolculukta astronotlar Ay yüzeyine ayak basmayacak olsa da, Orion kapsülüyle Ay’ın uzak tarafının 7 bin 500 kilometre ötesine geçerek derin uzay rekoru kıracaklar. Bu görev, bir sonraki aşama olan ve Ay’ın güney kutbuna insan indirmeyi hedefleyen Artemis III için bir prova niteliği taşıyor.

NASA’nın uzun vadeli vizyonu, Ay’da kalıcı bir üs kurmak ve buradaki buz kütlelerini içme suyu ile roket yakıtı üretimi için kullanmak üzerine kurulu. Ancak üst üste gelen teknik aksaklıklar, bazı uzmanların güvenlik uyarılarını yeniden gündeme getirdi. Emektar mühendisler, mart ayındaki bir fırlatmanın astronotların hayatını riske atabileceği konusunda daha önce uyarılarda bulunmuştu. NASA’nın önümüzdeki günlerde yapacağı basın toplantısıyla yeni yol haritasını tüm dünyaya ilan etmesi bekleniyor.