NASA’nın 2012 yılında uzay radyasyonunu incelemek üzere fırlattığı Van Allen Probe A uzay aracı, 14 yıllık yolculuğunun ardından Dünya atmosferine giriş yaptı. ABD Uzay Kuvvetleri tarafından onaylanan bu kritik gelişmede, 600 kilogramlık dev aracın yeryüzüne düşme riski ve insanlara zarar verme olasılığına dair paylaşılan veriler büyük yankı uyandırdı.

Amerika Birleşik Devletleri Uzay Kuvvetleri (USSF), 600 kilogramı aşan ağırlığıyla bilinen Van Allen Probe A uzay aracının Türkiye saatiyle (TSİ) 13.37 sularında atmosfere girdiğini resmen duyurdu. NASA tarafından yapılan açıklamada, uzay aracının atmosfere girerken yüksek sürtünme ve ısı nedeniyle büyük ölçüde yanarak yok olmasının beklendiği ifade edildi. Ancak uzmanlar, dev aracın bazı parçalarının tamamen yok olmayabileceği ihtimaline karşı uyarılarda bulundu.

İnsanlara zarar verme ihtimali ne kadar olarak hesaplandı

Kamuoyunda en çok merak edilen konulardan biri olan güvenlik riski hakkında NASA’dan net bir açıklama geldi. Yapılan teknik analizler sonucunda, “araçtan kopacak bir parçanın insanlara zarar verme olasılığının ise 4200’de 1 olarak hesaplandığı” aktarıldı. Bu oran, uzay enkazlarının geri dönüş süreçlerinde dikkate alınan önemli bir güvenlik eşiği olarak kabul ediliyor. Uzay aracının yakıtı 2019 yılında tükenmiş olsa da, kontrolsüz bir şekilde yörüngede süzülmeye devam ediyordu.

Uzay aracı neden planlanandan önce yörüngeden çıktı

Van Allen Probe A’nın aslında 2034 yılına kadar yörüngede kalması öngörülüyordu. Ancak hesaplamaları altüst eden bir doğa olayı süreci hızlandırdı. Son yıllarda artan güneş aktivitesinin atmosferin üst katmanlarını genişletmesinin uydunun yörüngesinin daha hızlı bozulmasına yol açtığı ifade ediliyor. Güneşten gelen yoğun enerji dalgaları, aracın atmosfere tutunmasını zorlaştırarak onu 10 yıl erkenden dünyaya geri çekti. Aracın ikizi olan Probe B’nin ise 2030’dan önce Dünya atmosferine girmesi beklenmiyor.

2012 yılında başlayan dev görevin amacı neydi

Van Allen Probe A ve Probe B, Dünya’nın iki kalıcı radyasyon kuşağına ilişkin verileri toplamak amacıyla 2012’de fırlatılmıştı. Uzay araçları, 2019’a kadar Dünya’nın manyetik alanı tarafından tutulan yüklü parçacık halkalarının içinden geçerek parçacıkların nasıl kazanıldığını ve yok olduğunu incelemişti. Başlangıçta iki yıl sürmesi planlanan görev, araçların üstün performansı sayesinde yaklaşık yedi yıla uzamıştı. Araçların yakıtının tükenmesi ve güneşe yönelme kabiliyetlerini yitirmeleri üzerine görev resmen sona ermişti.