NASA’nın insanlı Ay programı kapsamında merakla beklenen Artemis II görevi, dev roketin üst kademesinde yaşanan teknik aksaklıklar nedeniyle bir kez daha ertelenme riskiyle karşı karşıya kaldı. Helyum akışında tespit edilen kritik bir sorun nedeniyle mart ayındaki fırlatma penceresinin tamamen yitirilebileceği belirtilirken, astronotların karantinadan çıkarılması ve dev roketin hangara geri çekilmesi uzay dünyasında büyük yankı uyandırdı.

Helyum akışında kritik hata tespit edildi

NASA’nın insanlı Ay yolculuğu için hazırladığı Artemis II görevi, roketin üst kademesinde yaşanan beklenmedik bir arıza nedeniyle durduruldu. Cuma günü gerçekleştirilen ikinci fırlatma provasının başarılı geçtiği ve mart başında fırlatmanın yapılabileceği duyurulmuştu ancak 21 Şubat gecesi yapılan son kontroller moral bozucu bir tabloyu ortaya çıkardı. Mühendisler, roketin üst kademesindeki motorda gerekli çevresel koşulları sağlamak için kullanılan helyum gazının akışında ciddi bir kesinti gözlemledi.

Uzay ajansı yetkilileri, sorunun kaynağının henüz netleşmediğini ve ekiplerin elde edilen verileri derinlemesine incelediğini bildirdi. Çözüm için en uygun yöntemin belirlenmeye çalışıldığı bu süreçte, dev roketin Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nde bulunan fırlatma rampasından indirilerek yeniden montaj binasına (VAB) götürülmesi gündeme geldi.

Mart ayı ihtimali tamamen ortadan mı kalkıyor?

Yaşanan bu teknik aksaklık, fırlatma takviminde domino etkisi yarattı. NASA Yöneticisi Jared Isaacman, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada durumun ciddiyetini şu sözlerle ifade etti: “Bu gelişme mart ayındaki fırlatma olasılıklarını neredeyse kesin olarak etkileyecek” Bu açıklama, mart ayı için planlanan beş farklı fırlatma fırsatının da elden çıkabileceği anlamına geliyor.

Eğer roket tamirat için Vehicle Assembly Building’e geri taşınırsa, mart ayındaki tüm pencereler devre dışı kalacak. Bu durumda gözler nisan ayına çevrilecek. NASA’nın nisan ayı takviminde 1, 3, 4, 5 ve 6 Nisan tarihlerini kapsayan altı ayrı fırlatma fırsatı bulunduğu biliniyor. Ancak teknik sorunun derinliği, bu tarihlerin de değişmesine neden olabilir.

Dev roket rampadan indiriliyor

Artemis II görevinde kullanılacak olan 98 metre yüksekliğindeki dev Space Launch System (SLS) roketinin, hava koşulları uygun olduğu takdirde 24 Şubat’ta fırlatma rampasından VAB’a taşınması planlanıyor. Dünyanın en ağır araçları arasında yer alan ve 8,2 milyon kilogram yük taşıma kapasitesine sahip olan “Crawler-Transporter” paletli taşıyıcılar, dev roketi yaklaşık 6,4 kilometrelik mesafeden hangara geri ulaştıracak. NASA yetkilileri, roket üzerindeki bazı hassas sorunlara yalnızca hangar içindeki korunaklı ortamda müdahale edilebildiğinin altını çiziyor.

Mürettebat karantinadan çıkarıldı

Görevin en dikkat çekici gelişmesi ise astronotlar tarafında yaşandı. NASA astronotları Reid Wiseman, Victor Glover ve Christina Koch ile Kanada Uzay Ajansı astronotu Jeremy Hansen’den oluşan mürettebat, başarılı geçen yakıt testinin ardından Houston’daki Johnson Uzay Merkezi’nde karantinaya alınmıştı. Ancak fırlatmanın belirsiz bir tarihe ertelenmesi üzerine ekip karantinadan çıkarıldı. Astronotların yeni bir fırlatma tarihi netleşene kadar Houston’da bekleyişlerini sürdüreceği açıklandı.

Geçmişteki hatalar tekrar mı ediyor?

Helyum ile ilgili yaşanan bu sorun NASA için bir ilk değil. 2022 yılında gerçekleştirilen insansız Artemis I uçuşunda da üst kademe basınçlandırma sisteminde benzer helyum gecikmeleri yaşanmıştı. Bu durum, ekiplerin mevcut sorunu analiz ederken Artemis I verilerini de yeniden masaya yatırmasına neden oldu. Ayrıca, ay başında yapılan ilk yakıt dolum provasında roketin çekirdek kademesinde sıvı hidrojen sızıntısı tespit edilmiş ve bu arıza şubat ayındaki fırlatma planlarını suya düşürmüştü.

1972 yılından bu yana bir ilk olacaktı

Artemis II görevi, insanlık tarihi için büyük bir sembolik öneme sahip. Eğer fırlatma gerçekleşirse, bu uçuş 1972’deki Apollo 17 görevinden bu yana Ay çevresine yapılacak ilk insanlı yolculuk olacak. 10 gün sürecek görevde astronotlar Ay yüzeyine iniş yapmayacak olsa da, Orion kapsülüyle Ay’ın etrafında dolanarak insanlığın şimdiye dek ulaştığı en uzak noktaya, yaklaşık 7 bin 500 kilometre öteye seyahat edecekler.

Lockheed Martin tarafından üretilen Orion kapsülü ve dev SLS roketi, bu görevle birlikte ilk kez insanlı olarak test edilecek. NASA’nın uzun vadeli hedefi ise Ay’ın güney kutbunda kalıcı bir insan varlığı oluşturmak ve buradaki su buzunu hayati kaynaklara dönüştürmek. Ancak art arda gelen ertelemeler, bazı emektar mühendislerin “acele edilirse astronotların hayatı riske atılır” uyarılarını tekrar gündeme taşıdı. NASA’nın önümüzdeki günlerde kapsamlı bir basın toplantısı düzenleyerek yeni yol haritasını açıklaması bekleniyor.