Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni trafik düzenlemesiyle modifiye araç dünyasında tüm dengeler değişti. Kamuoyunda “Apaçi” ve “Doğan görünümlü Şahin” olarak bilinen, üzerinde mevzuata aykırı değişiklikler yapılan araçlara yönelik ağır yaptırımlar devreye alındı. Peki, hangi araçlar anında trafikten men edilecek ve kimlerin ehliyeti tamamen iptal edilerek psikolojik teste yönlendirilecek? İşte milyonlarca sürücüyü yakından ilgilendiren devrim niteliğindeki yeni ceza sisteminin tüm detayları.

Türkiye genelinde trafik güvenliğini artırmak ve çevre kirliliğinin önüne geçmek amacıyla hazırlanan yeni trafik düzenlemesi resmen yürürlüğe girdi. Özellikle şehir içlerinde gürültü kirliliğine yol açan, orijinal yapısı bozulan ve trafikte tehlikeli hareketler sergileyen araçlara karşı “sıfır tolerans” dönemi başladı. Yeni yasa ile birlikte araçların dış görünümünde yapılan teknik değişikliklerden, yüksek sesli müzik sistemlerine kadar pek çok unsur ağır para cezaları ve trafikten men edilme gerekçesi haline geldi.

Modifiye araçlara ve gürültü kirliliğine ağır yaptırım

Yeni düzenleme ile birlikte araçların orijinal hallerinden uzaklaştırılmasına yönelik denetimler sıkılaştırıldı. Özellikle sürücünün görüş alanını kısıtlayan kamera veya ekranların kullanımı yasaklanırken, yüksek ses çıkaran egzoz ve müzik sistemleri için rekor cezalar belirlendi. Yasada bu durum şu ifadelerle açıklandı: “Araçlarda kanun ve yönetmelikte belirtilen şartlara uymayan ses, müzik, görüntü ve haberleşme cihazları ile sürücünün izleme ve kullanma sahası içinde kalan görüntü cihazlarını bulundurmak veya kullanmak yasaktır. Bu fıkra hükümlerine uymayanlara 21 bin Türk lirası idari para cezası uygulanır. Ayrıca bu araçlar otuz gün süreyle trafikten menedilir.”

Sadece ses sistemleri değil, aracın mekanik ve görsel yapısındaki izinsiz değişiklikler de mercek altına alındı. Mevzuata aykırı şekilde modifiye edilen araçlar için kanun maddesi oldukça net bir sınır çiziyor: “Araç üzerinde ilgili mevzuata aykırı şekilde değişiklik yapılması yasaktır. Mevzuata aykırı şekilde değişiklik yapılması halinde işletene 5 bin Türk lirası idari para cezası uygulanır ve araç mevzuata uygun duruma getirilinceye kadar trafikten menedilir. Yapılan bu değişikliğin çevredekileri rahatsız edecek derecede gürültü çıkaracak özellikte olması durumunda aracı kullanan sürücüye ayrıca 16 bin Türk lirası idari para cezası uygulanır. Üçüncü cümle kapsamında işlem yapılan araç otuz gün süreyle trafikten menedilir ve men süresi sonunda araç mevzuata uygun duruma getirilmeden teslim edilmez.”

Sokak yarışları ve akrobasi hareketleri ehliyet yaktıracak

Şehir içinde düzenlenen yasa dışı yarışlar ve motosiklet sürücülerinin yaptığı tehlikeli hareketler de yeni yasanın en sert maddeleri arasında yer alıyor. Trafik güvenliğini hiçe sayarak yarış yapanlara 46 bin liraya varan cezalar kesilecek. İlgili maddede, “İzin alınmadan yapılan yarış ve koşuları düzenleyen ilgililer hakkında 16 bin Türk lirası idari para cezası uygulanır. Yarış yapan motorlu araç sürücülerine 46 bin Türk lirası idari para cezası uygulanır ve sürücü belgeleri iki yıl süreyle geri alınır. Yarış yapılan araçlar altmış gün süreyle trafikten menedilir.” ifadeleri kullanıldı.

Motosiklet ve motorlu bisiklet sürücülerinin trafikte yaptığı akrobatik hareketler de artık çok daha ağır cezalandırılacak. Yasada yer alan tanıma göre, izin alınmadan yapılan gösteriler dışında tek tekerlek üzerinde gitmek, sele üzerine yatmak veya ayağa kalkmak gibi hareketler yapan sürücülerin ehliyetlerine 60 gün süreyle el konulacak. Bu durum yasada şu şekilde yer buldu: “Motorlu bisiklet ve motosiklet cinsi araçların, izin alınarak yapılan gösteriler dışında tek tekerlek üzerinde, sele üzerine yatarak, sele üzerinde ayağa kalkarak, kendi etrafında döndürülerek, tekerleği kaydırılarak, sürüş güvenliğini olumsuz yönde etkileyecek benzeri akrobatik hareketler yapılarak sürülmesi yasaktır.”

Psikolojik test ve ehliyet kursu zorunluluğu

Yeni trafik yasasının en dikkat çekici yanlarından biri de ceza alan sürücülerin ehliyetlerini geri alabilmeleri için getirilen şartlar oldu. Ehliyeti geri alınan sürücülerin sadece para cezasını ödemesi yeterli olmayacak. Yasaya göre, “Bu madde kapsamında geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi için, geri alma süresi sonunda psiko-teknik değerlendirme sonucunda sürücülüğe engel hâli bulunmadığını gösterir belgenin ibrazı ve bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması zorunludur.” şartı aranacak.

Kuralları ihlal etmeye devam eden ve 5 yıl içinde ehliyeti ikinci kez geri alınan sürücülerin belgeleri tamamen iptal edilecek. Bu kişilerin yeniden trafiğe çıkabilmesi için 2 yıl beklemesi, psikolojik testten geçmesi ve sıfırdan sürücü kursuna giderek sınavlarda başarılı olması gerekecek. Kanun metni bu süreci şöyle özetliyor: “Son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru beş yıl içinde bu madde kapsamında sürücü belgesi ikinci defa geri alınanların sürücü belgeleri iptal edilir. Sürücü belgesi iptal edilenlerin tekrar sürücü belgesi alabilmeleri için sürücü kurslarına devam etmeleri ve yapılan sınavlarda başarılı olarak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almaları gerekir.”

Sosyal medyada ihlal paylaşanlara ve ehliyetsiz araç sürenlere ceza yağacak

Teknoloji ve sosyal medya kullanımının trafik kurallarıyla birleştiği noktada da yeni yaptırımlar devreye girdi. Trafik kurallarını ihlal ederken canlı yayın yapan veya bu görüntüleri özendirici şekilde paylaşanlara 25 bin lira idari para cezası verilecek. İlgili maddede, “Bu Kanunun idari yaptırıma bağlayarak yasakladığı bir eylemi basın, yayın, internet, sosyal ve dijital medya veya diğer elektronik cihazlar yoluyla paylaşarak trafik kural ihlali yapmaya özendiren görüntüleri alenen yaymak ve övmek yasaktır. Bu madde hükümlerine uymayanlara 25 bin Türk lirası idari para cezası verilir.” denildi.

Son olarak, ehliyeti olmadığı halde veya ehliyetine el konulmuşken direksiyon başına geçenleri ise 200 bin liraya varan devasa cezalar bekliyor. Sürücü belgesi iptal edildiği halde araç kullananlara 200 bin lira ceza kesilirken, bu kişilere araç tahsis eden işletmelere de plaka üzerinden 40 bin lira idari para cezası uygulanacak. Yeni yasa ile birlikte trafiğin hem daha güvenli hem de daha huzurlu bir hale getirilmesi hedefleniyor.