Anayasa Mahkemesi’nin bireysel başvuru hakkının tanındığı 2012 yılından bu yana aldığı başvurulara dair çarpıcı veriler paylaşıldı; 714 binden fazla vatandaşın hak arayışı için gittiği Yüksek Mahkeme’de kaç dosyanın karara bağlandığı ve ihlal oranlarının detayları haberimizde.

Türkiye’de bireysel başvuru hakkının hayata geçirildiği 23 Eylül 2012 tarihinden itibaren hukuk sisteminde yeni bir dönem başlamıştı. Anayasa Mahkemesi (AYM), bu tarihten 31 Aralık 2025 tarihine kadar geçen yaklaşık 13 yıllık sürece ilişkin kapsamlı istatistiklerini kamuoyuyla paylaştı. Yüksek Mahkeme’nin verilerine göre, geçen bu sürede vatandaşların anayasal haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle yaptığı başvuruların sayısı devasa boyutlara ulaştı.

Başvuruların büyük çoğunluğu sonuçlandırıldı

Kurumun resmi internet sitesi üzerinden ilan edilen verilere bakıldığında, 2012 yılından 2025 sonuna kadar Yüksek Mahkeme’ye toplamda 714 bin 774 bireysel başvuru ulaştı. Mahkeme heyeti ve raportörlerin yoğun mesaisi neticesinde bu dosyaların 623 bin 88’i karara bağlanarak sonuçlandırıldı. Şu an itibarıyla incelenmeyi bekleyen derdest dosya sayısı ise 91 bin 686 olarak kayıtlara geçti. Bu rakamlar, Anayasa Mahkemesi’nin kendisine gelen başvuruları karşılama oranının yüzde 87,2 gibi yüksek bir seviyede gerçekleştiğini ortaya koyuyor.

Hak ihlali kararlarında dikkat çeken istatistikler

Sonuçlandırılan dosyaların içeriklerine bakıldığında, verilen kararların niteliği de dikkat çekiyor. Karara bağlanan başvuruların 522 bin 19’u kabul edilemez bulunurken, yargılamalar sonucunda 82 bin 753 başvuruda en az bir temel hakkın ihlal edildiğine hükmedildi. Buna karşılık, 1689 dosyada herhangi bir hak ihlali bulunmadığına karar verildi. Süreç içerisinde 14 bin 265 başvuru için idari ret kararı verilirken, 2 bin 362 başvuru ise farklı hukuki gerekçelerle sonuçlandırıldı.

Norm denetimi ve iptal davalarında son durum

Yüksek Mahkeme sadece bireysel başvuruları değil, kanunların anayasaya uygunluğunu denetleyen norm denetimi yetkisini de aktif şekilde kullandı. İstatistiklere göre, AYM’ye bu süreçte 550’si iptal davası, bin 886’sı itiraz başvurusu olmak üzere toplam 2 bin 436 başvuru yapıldı. Bu başvurulardan 2 bin 322’si karara bağlandı. Sadece 2025 yılı verileri incelendiğinde, sonuçlandırılan 52 iptal davasının 29’unda iptal, 22’sinde ret kararı verildiği görülüyor. Aynı yıl içinde sonuçlandırılan 226 itiraz başvurusunda ise 51 kez iptal, 154 kez ret kararı alınırken, 21 dosya için birleştirme kararı uygun görüldü.