Tarım arazilerinde sayıları hızla artan bungalov, konteyner ve bağ evi tipi yapılar için geri dönülemez bir süreç başladı. Resmi Gazete’de yayımlanan yeni yönetmelikle birlikte kaçak yapılar için 1 aylık yıkım süresi tanınırken, tarlasını mevzuata aykırı kullananları ağır para cezaları, tapu şerhleri ve hapis cezasına kadar uzanabilecek suç duyuruları bekliyor.

Tarım arazilerinin korunması ve kullanılmasına dair beklenen yeni yönetmelik Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu düzenleme ile birlikte özellikle pandemi sonrası tarlalarda, zeytinliklerde ve dikili tarım arazilerinde mantar gibi çoğalan izinsiz yapılar için yıkım kararı kesinleşti. Artık tarım arazisine “hobi bahçesi” veya “bağ evi” adı altında kondurulan konteyner ve bungalovlar için tolerans dönemi tamamen sona erdi.

Kaçak yapılar bir ay içinde yerle bir edilecek

Yeni yönetmeliğe göre, tarım arazilerinde izinsiz inşa edilen ve yıkım kararı bulunan yapıların bir ay içinde ortadan kaldırılması gerekiyor. Eğer mülk sahipleri bu süre zarfında yapılarını kendileri yıkmazsa, devreye valilikler ve belediyeler girecek. Belediye veya il özel idarelerinin yıkımı gerçekleştirmemesi durumunda ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı doğrudan müdahale ederek yapıları yıktıracak. Bu durumda ortaya çıkan yıkım masrafları, ilgili belediyelerin bütçesinden doğrudan kesilecek ve sorumlulardan yüzde 100 fazlasıyla tahsil edilecek.

Bağ evi yapmak için 5 dönüm arazi şartı geldi

Tarım arazisine bağ evi yapmak isteyen vatandaşlar için şartlar oldukça ağırlaştırıldı. Yeni düzenlemeye göre bağ evi yapabilmek için arazinin en az 5 dönüm olması zorunlu hale getirildi. Ayrıca inşa edilecek yapının taban alanının 30 metrekareyi geçmemesi gerekiyor. İki katlı bina yapılmasına izin verilse de toplam oturum alanı sınırlandırılmış durumda. Bir parselde sadece tek bir ev yapılmasına müsaade edilirken, bir ailenin aynı bölgede birden fazla bağ evi yapmasının da önü kesildi. Zeytinlikler için de benzer bir düzenleme getirilerek, dönüm başına 28 ile 55 adet zeytin ağacı bulunan alanlar “dikili tarım arazisi” olarak tescil edildi.

Toprak Koruma Kurulu’ndan izin almak zorunlu

Bundan sonra tarım arazilerine yapılacak her türlü yapı için “toprak koruma kurulu” adı verilen yeni bir yapıdan izin alınması gerekecek. Yönetmelikte bağ evi kavramı, “Tarımsal faaliyetin yapılması için ihtiyaç duyulan ve tarımsal üretimi artırıcı etkisi olan, doğal yapıyı bozmayacak şekilde inşa edilen yapı” olarak tanımlandı. Kurul, izin başvurusunda bulunan malikin bu yapıyı tarım dışı alternatif bir yere yapıp yapamayacağını inceleyecek. Eğer tarlanın dışında uygun bir alan varsa, tarım arazisine yapı izni verilmeyecek.

Aykırı yapılar tapu kütüğüne işlenecek

Tarım arazilerini amacı dışında kullananları bekleyen bir diğer kritik yaptırım ise tapu kayıtlarına düşülecek şerh oldu. Yönetmelikte bu durum şu ifadelerle açıklandı: “aykırılık tespit edilmesi halinde, bakanlığın veya valiliğin talebi üzerine, tapu müdürlüğüne yapılacak yazılı bildirim üzerine taşınmazın tapu kütüğünün beyanlar hanesine “5403 sayılı Kanunun amacı dışında kullanılmıştır.” şeklinde belirtme yapılır. Aykırılığın giderildiğine dair Bakanlık veya valilik tarafından tapu müdürlüğüne bildirim yapılmadan beyanlar hanesindeki belirtme terkin edilmez.”

Arazileri parselleyip satanlara suç duyurusu

Özellikle sosyal medya üzerinden “hisseli tapu” veya “kooperatif üyeliği” adı altında tarım arazilerini küçük parçalara bölerek satanlara yönelik yargı süreci başlatılıyor. Yönetmelik, arazinin bütünlüğünü bozan bu tür girişimler için “Tarım arazilerini, tescili mümkün olmayan fiili hisseler oluşturarak arazinin hisselere tekabül ettiği kabul edilen kısımlarının zilyetliğini, bir özel hukuk tüzel kişisinin faaliyeti kapsamında bu tüzel kişiyle üyelik veya ortaklık ilişkisi kurarak devretmek veya bu işlere aracılık etmek suretiyle arazinin bütünlüğünün bozulmasına ve amacı dışında kullanılmasına sebebiyet verenler hakkında Kanunun 21 inci maddesi uyarınca ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur.” hükmünü getirdi.

Hangi tesisler tarımsal amaçlı yapı sayılacak?

Yönetmelik kapsamında hangi yapıların tarımsal amaçlı kabul edileceği de netleşti. İpek böcekçiliği üretim alanları, at yetiştiriciliği yapılan haralar, deve kuşu tesisleri, solucan gübresi üretim alanları, fide ve fidan üretim tesisleri bu kapsamda yer alıyor. Ayrıca tarımsal amaçlı teleferikler, sahipsiz hayvan barınakları ve sulama amaçlı güneş enerjisi santralleri (GES) de tarımsal yapı olarak değerlendirilecek. Ancak bu yapıların tamamı için belediye veya il özel idarelerine başvuru yapılması ve kuruldan onay alınması şartı korunuyor. İzin başvurusu yapmayan veya talebi reddedilen mülk sahiplerine, arazilerini tarımsal üretime uygun hale getirmeleri için iki ay süre tanınacak; aksi halde ağır para cezaları ve idari yaptırımlar uygulanacak.