Tarım arazilerine inşa edilen bungalov, bağ evi ve hobi bahçesi gibi yapılar için hazırlanan yeni yönetmelik Resmi Gazete’de yayımlanırken, binlerce kişiyi yakından ilgilendiren yıkım kararları konusunda Cumhurbaşkanı Erdoğan devreye girdi. Son AK Parti MKYK toplantısında gündeme gelen mağduriyet iddiaları üzerine Erdoğan, ilgili bakanlıklara düzenlemenin yeniden çalışılması yönünde talimat vererek mevcut yapıların durumunun tekrar ele alınmasını istedi.

Tarım arazilerinin korunması amacıyla hazırlanan ve 4 Nisan 2026 tarihinde yürürlüğe girmesi planlanan yeni yönetmelik, kırsal bölgelerde yapılaşma kriterlerini sil baştan değiştiriyor. Özellikle sayıları hızla artan bungalov ve konteyner evlerin geleceği merak konusu olurken, AK Parti MKYK toplantısında bu yapıların yıkımına dair endişeler yüksek sesle dile getirildi. Toplantıda yaşanan gelişmeleri aktaran NTV Muhabiri Ahmet Örs, mevcut yapıların yıkılması gibi bir amacın başlangıçta olmadığını ancak üyelerin binlerce kişinin mağdur olabileceği yönündeki eleştirilerini hatırlattı. Örs, toplantıda yaşananları şu sözlerle paylaştı: “Mevcut yapıların yıkılması gibi amaç olmadığı açıklanmıştı. AK Parti MKYK üyeleri, sorunu ve eleştirileri gündeme getirdi. ‘Yeni yönetmelik nedeniyle binlerce kişi mağdur olabilir’ denildi. Cumhurbaşkanı Erdoğan talimat verdi, ‘yeni yönetmeliği çalışın gerekli düzenlemeleri yapın” dedi.”

Bakanlıklar kaçak yapılar için yeni formül üzerinde çalışıyor

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın talimatıyla birlikte Tarım ve Orman Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı konuyu yeniden masaya yatırdı. Gündemdeki yeni çalışma kapsamında, halihazırda tamamlanmış olan mevcut yapılara ağır para cezaları kesilmesi ve tüm bu yapıların sisteme kayıt edilmesi gibi seçenekler tartışılıyor. Ancak yapım aşamasında olan kaçak yapılar için yıkım sürecinin devam etmesi ve bundan sonra yeni kaçak yapılara kesinlikle izin verilmemesi planlanıyor. Yönetmeliğin son haliyle birlikte zeytinlik alanlara bina yapımı da sıkı kurallara bağlandı; dönüm başına 28 ile 55 adet zeytin ağacı bulunan alanlar dikili tarım arazisi kabul edilerek koruma altına alındı.

Bağ evi yapmak isteyenleri hangi şartlar bekliyor

Yeni düzenlemeye göre tarım arazisinde bağ evi inşa etmek isteyen vatandaşlar için oldukça katı sınırlamalar getirildi. Bir arazide bağ evi yapılabilmesi için en az 5 dönüm büyüklüğünde bir parsel gerekecek ve yapılacak yapının taban alanı 30 metrekareyi geçemeyecek. İki katlı bina yapılmasına izin verilse de toplam oturum alanı sınırlı tutulacak ve bir parselde sadece tek bir ev yükselmesine müsaade edilecek. Ayrıca bir aile aynı bölge içerisinde sadece bir adet bağ evi yapma hakkına sahip olacak. Dikili tarım arazilerinde ise 30 metrekarelik bir yapı için 1 dönümlük alan yeterli sayılacak. Ancak tüm bu izinler için öncelikle arazinin başka bir yerinde yapılaşma imkanı olup olmadığına bakılacak ve öncelik tarım dışı alanlara verilecek.

Yıkım kararı çıkan yerler bir ay içinde temizlenecek

Yönetmeliğin en dikkat çekici maddelerinden biri ise yıkım süreçlerinin hızlandırılması oldu. İzin başvurusu yapmayan veya talebi reddedilen yapı sahiplerine, arazinin eski haline getirilmesi için iki ay süre tanınacak. Bu süre zarfında adım atılmaması durumunda belediyeler veya il özel idareleri devreye girerek bir ay içinde yıkımı gerçekleştirecek. Eğer yerel yönetimler yıkımı yapmazsa, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı doğrudan müdahale ederek yapıları yıktıracak. Bu durumda oluşacak tüm masraflar, ilgili belediyelerin bütçesinden yüzde 100 fazlasıyla kesilecek. Ayrıca kaçak yapı durumu taşınmazın tapu kaydına da işlenecek.

Tapu kaydına düşülecek o şerh ve suç duyurusu süreci

Yönetmelikte yer alan ifadeye göre, aykırılık tespit edilen taşınmazların tapu kütüğüne “5403 sayılı Kanunun amacı dışında kullanılmıştır.” şeklinde bir şerh düşülecek. Bu şerh, Bakanlık veya valilik onayı olmadan kaldırılamayacak. Öte yandan tarım arazilerini küçük parsellere bölerek kooperatif veya üyelik sistemiyle satanlara yönelik hapis cezasına varan yaptırımlar uygulanacak. Yönetmelikte bu durum şu ifadelerle açıklandı: “Tarım arazilerini, tescili mümkün olmayan fiili hisseler oluşturarak arazinin hisselere tekabül ettiği kabul edilen kısımlarının zilyetliğini, bir özel hukuk tüzel kişisinin faaliyeti kapsamında bu tüzel kişiyle üyelik veya ortaklık ilişkisi kurarak devretmek veya bu işlere aracılık etmek suretiyle arazinin bütünlüğünün bozulmasına ve amacı dışında kullanılmasına sebebiyet verenler hakkında Kanunun 21 inci maddesi uyarınca ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur.”

Hangi tesisler tarımsal amaçlı yapı kabul edilecek

Yeni dönemde her yapı kaçak statüsünde olmayacak; belirli kriterleri sağlayan tesisler tarımsal amaçlı yapı olarak tanımlanacak. İpek böcekçiliği alanları, at haraları, deve kuşu üretim tesisleri, mantar üretim yerleri ve solucan gübresi tesisleri bu kapsamda değerlendirilecek. Ayrıca hububat kurutma tesisleri, soğuk hava depoları, un değirmenleri ve tarımsal Ar-Ge merkezleri de izin dahilinde inşa edilebilecek. Tarımsal faaliyetin bir parçası olarak kabul edilen sahipsiz hayvan barınakları ve sulama amaçlı güneş enerjisi santralleri de yönetmelik çerçevesinde yasal bir zemine oturtulacak. Bu tür tesislerin yapımı için öncelikle Toprak Koruma Kurulu’ndan izin alınması ve ardından belediye veya il özel idarelerine başvuru yapılması zorunlu olacak.