Danıştay 10. Dairesi, rahim ağzı kanserine karşı hayati koruma sağlayan HPV aşısıyla ilgili milyonlarca kadını ilgilendiren tarihi bir karara imza attı. Sağlık Bakanlığı’nın aşı ücretinin iadesine yönelik ret kararını hukuka aykırı bulan mahkeme, bilimsel gerçeklerin bütçe hesaplamalarının önünde tutulması gerektiğini vurgulayarak kız çocuklarının geleceği için yeni bir hukuki dönemin kapısını araladı.

Türkiye’de rahim ağzı kanserini önlemede en etkili silah olan HPV aşısı konusunda yargıdan beklenen hamle geldi. Avukat İlayda Öner, kardeşi Ada Masal Öner için 2022 yılında Sağlık Bakanlığı’na başvurarak aşı ücretinin karşılanmasını talep etmişti. Ancak bu talep Bakanlık tarafından reddedilince konu yargıya taşındı. Danıştay’da görülen dava dosyası, sadece bir aileyi değil, binlerce genç kızı ilgilendiren bir emsal niteliği kazandı.

Yargıdan bilimsel gerçeklik ve sağlık hakkı vurgusu

Davayı inceleyen Danıştay 10. Dairesi, modern tıbbın gereklerinin ve güncel bilimsel verilerin göz ardı edilemeyeceğine karar verdi. Mahkeme heyeti kararında, “12 yıl önceki değerlendirmelerin esas alınmasının sağlık hakkına aykırılık oluşturduğunun” altını çizdi. Bu ifadeyle birlikte, kamu kurumlarının sağlık politikalarını belirlerken güncel bilimsel gelişmeleri takip etme zorunluluğu bir kez daha tescillenmiş oldu.

Kararın ardından NTV’ye önemli açıklamalarda bulunan Avukat İlayda Öner, hukukun bilimin gerisinde kalmasının kabul edilemeyeceğini belirtti. Öner, mahkemenin bu duruşunu şu sözlerle özetledi: “Danıştay, bu kararıyla kız çocuklarının geleceğini bütçe hesaplamalarına değil, yaşam hakkına emanet etmiştir.” Bu karar, özellikle maddi imkansızlıklar nedeniyle aşıya erişemeyen aileler için büyük bir umut ışığı olarak değerlendiriliyor.

Kız çocuklarının geleceği maddi imkanlara terk edilmeyecek

HPV aşısı, 9 yaşından itibaren çocuklara uygulanabiliyor ve ölümcül sonuçlar doğurabilen rahim ağzı kanserine karşı neredeyse tam koruma sağlıyor. Ancak aşının yüksek maliyeti, pek çok ailenin bu korumaya erişmesini engelliyor. Güncel piyasa koşullarında 3 doz HPV aşısının toplam fiyatı 16 bin TL’nin üzerine çıkmış durumda. Öner, davanın sonucuna ilişkin yaptığı değerlendirmede, “Artık hiçbir kız çocuğunun geleceği ailesinin maddi imkanlarına terk edilmemeli.” diyerek kararın sosyal devlet ilkesi açısından önemine dikkat çekti.

Ücretsiz aşı takviminde son durum ne

Sağlık Bakanlığı, daha önce yaptığı açıklamalarda 2025 yılı sonuna kadar HPV aşısının ücretsiz aşı programına dahil edileceğini duyurmuştu. Ancak bu program henüz hayata geçirilmiş değil. Danıştay’ın verdiği bu son karar, Bakanlığın süreci hızlandırması ve halihazırda aşı ücretini kendi imkanlarıyla ödeyen vatandaşların geri ödeme alabilmesi için güçlü bir hukuki dayanak oluşturuyor. Danıştay’ın bu hamlesiyle birlikte, HPV aşısının bir lüks değil, temel bir sağlık hakkı olduğu yargı nezdinde de kabul görmüş oldu.