Trabzon’un Maçka ilçesinde yer alan ve dünyaca ünlü sütlacıyla tanınan Hamsiköy’ün adının sanıldığı gibi Karadeniz’in simgesi hamsi balığıyla hiçbir ilgisi bulunmuyor. Bölgenin tarihine ışık tutan araştırmalar, bu özel ismin aslında Arapça kökenli bir tamlamadan evrildiğini ve bölgedeki beş ayrı köyün ortak mirasını temsil ettiğini ortaya koyuyor.

Trabzon denildiğinde akla gelen ilk yerlerden biri olan Hamsiköy, doğal güzellikleri ve gastronomi kültürüyle her yıl binlerce yerli ve yabancı turisti ağırlıyor. Ancak köyün ismini ilk kez duyan pek çok kişi, bu adın bölgeye özgü hamsi balığından geldiğini varsayıyor. Oysa tarihi belgeler ve dil bilimsel incelemeler, Hamsiköy isminin kökeninin çok daha köklü ve farklı bir hikayeye dayandığını kanıtlıyor. Bu ismin hikayesi, Osmanlı dönemindeki idari yapıya ve bölgenin coğrafi yerleşim planına kadar uzanıyor.

Hamsiköy İsmi Balıktan mı Geliyor Yoksa Başka Bir Anlamı mı Var

Hamsiköy isminin kökeni incelendiğinde, kelimenin temelinin Arapça “beş” anlamına gelen “hamse” kelimesine dayandığı görülüyor. Osmanlı döneminde bölge, idari ve coğrafi olarak birbirine yakın beş ayrı köyün birleşimiyle anılıyordu. Bu yerleşim yerleri resmi kayıtlarda “Hamse-i Köy” yani “Beş Köy” olarak adlandırılıyordu. Zaman içerisinde halk dilindeki kullanımın sadeleşmesi ve Türkçeleşmesiyle birlikte bu tamlama ses değişimine uğrayarak bugünkü “Hamsiköy” halini aldı. Dolayısıyla ismin, Karadeniz’in meşhur balığı hamsi ile olan benzerliği tamamen bir ses benzerliğinden ibaret kalıyor ve köken olarak herhangi bir bağ taşımıyor.

Beş Köyden Tek Bir İsme Uzanan Tarihi Yolculuk

Hamsiköy’ü oluşturan bu beşli yapı; Hamsiköy, Cihanlı, Çıralı, Dikkaya ve Güzelyayla köylerinden meydana geliyordu. Bu köyler, birbirine komşu olmalarının yanı sıra aynı zamanda tarihi İpek Yolu’nun en kritik geçiş noktalarından biri olan Zigana Geçidi’nin eteklerinde stratejik bir noktada yer alıyordu. Kervanların uğrak noktası olan bu bölge, tarih boyunca ticari ve kültürel bir kavşak noktası olma özelliğini korudu. “Hamse-i Köy” ifadesi, bu beş yerleşim biriminin idari bir bütünlük içinde yönetilmesini sağlayan bir çatı isim olarak kullanıldı ve yüzyıllar içinde bir bölge kimliğine dönüştü.

Zigana Dağlarının Eteklerinde Saklı Bir Tarih

Bölgenin tarihsel süreci sadece ismiyle değil, coğrafi konumuyla da şekillendi. İpek Yolu üzerinde seyahat eden tüccarlar, gezginler ve ordular için önemli bir dinlenme noktası olan bu beş köy, zamanla kendine has bir mutfak kültürü ve mimari doku geliştirdi. Bugün Hamsiköy denildiğinde akla gelen o eşsiz sütlaç lezzeti de aslında bu tarihsel birikimin, bölgedeki yüksek rakımlı meraların ve hayvancılık faaliyetlerinin doğal bir sonucudur. İsim her ne kadar hamsiyi çağrıştırsa da Hamsiköy, isminin derinliklerinde barındırdığı “beş köyün birliği” ruhunu ve tarihi mirasını korumaya devam ediyor.