TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilen yeni yasa teklifiyle birlikte çevre mevzuatında kritik bir dönem başlarken kurallara uymayan işletmelere 209 bin lirayı aşan rekor cezalar kesilecek peki yeni düzenleme kimleri kapsıyor ve hangi şartlar getirildi?

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu, Tapu Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’ni görüşmek üzere mesaisine devam ediyor. Yapılan görüşmeler neticesinde teklifin ilk 11 maddesi kabul edilerek birinci bölüm üzerindeki çalışmalar tamamlandı. Yeni düzenleme, özellikle çevre yönetimi ve TOKİ işlemlerinde önemli kolaylıklar sağlarken, yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere yönelik ağır yaptırımları da beraberinde getiriyor.

Çevre Mevzuatında Yeni Tanımlar ve AYM Kararı Düzenlemesi

Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı doğrultusunda “Çevre Kanunu’nda” kapsamlı bir değişikliğe gidildi. Bu kapsamda “Çevre danışmanlık firması” tanımı yeniden yapılandırılırken, sektöre “yetkilendirilmiş kişi” kavramı dahil edildi. Yapılan yeni tanıma göre “Çevre danışmanlık firması”, çevre yönetimi hizmeti kapsamında usul ve esasları ilgili yönetmelikle belirlenen başvuruları yapan, her türlü rapor ve teknik belgeyi hazırlamaya yetkili ve bunlardan sorumlu olan, aylık faaliyet raporunda aykırılıkları tespit ederek Bakanlığa bildirmekle yükümlü olanlar için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yetkilendirilen tüzel kişiliği ifade edecek.

Sektörde görev alacak olan “yetkilendirilmiş kişi” ise çevre yönetimi hizmeti vermek üzere Bakanlıkça yetkilendirilen, üniversitelerin mühendislik veya fen fakültelerinin ilgili yönetmelikte belirlenen bölümlerinden mezun olan kişileri tanımlayacak. Bu düzenleme ile çevresel denetim süreçlerinin daha profesyonel ve akademik bir temele oturtulması hedefleniyor.

Hangi İhmale Ne Kadar Para Cezası Kesilecek

Yeni yasa teklifinde en dikkat çeken noktalardan biri, idari para cezalarındaki ciddi artışlar oldu. Çevre yönetimi hizmeti almayan, çevre yönetim birimini kurmayan ya da çevre danışmanlık firmalarından hizmet almayan işletmelere 209 bin 624 lira tutarında idari para cezası uygulanacak. Bununla birlikte, bünyesinde çevre mühendisi veya Bakanlık tarafından yetkilendirilen kişiyi bulundurmayan kurumlara 139 bin 746 lira ceza kesilmesi öngörülüyor.

Düzenleme sadece hizmet alanları değil, bu hizmeti sunan firmaları da kapsıyor. Belirlenen hükümlere uymayan çevre danışmanlık firmalarına 75 bin lira idari para cezası verilecek. Faaliyetleri sonucu çevre kirliliğine neden olacak veya çevreye zarar verecek her türlü kurum, kuruluş ve işletme artık bu çevre yönetimi hizmetini almakla yükümlü tutulacak.

Ceza Puanı Sistemiyle Belgeler Askıya Alınabilecek

Hizmet kalitesini artırmak amacıyla çevre yönetimi hizmeti verenlere yönelik bir puanlama sistemi devreye giriyor. Belirlenen yükümlülükleri yerine getirmeyenlere ceza puanı uygulanacak. Eğer bir firmanın uygulanan ceza puanı 4 yıl içerisinde 100 puana ulaşırsa, yeterlik belgesi 180 gün süreyle askıya alınacak. Denetimlerin daha da sıkılaştığı bu sistemde, ceza puanının 4 yıl içinde 200 puana ulaşması durumunda ise yeterlik belgesi 2 yıl süreyle tamamen iptal edilecek.

Yeni yasayla birlikte çevre danışmanlık firmalarına da önemli bir sorumluluk yükleniyor. Bu firmalar, hizmet verdikleri kurum ve işletmelerin çevre mevzuatına aykırı tüm fiillerini doğrudan Bakanlığa bildirmekle yükümlü olacaklar. Bu durum, çevresel denetimlerin yerinden ve sürekli bir şekilde takip edilmesini sağlayacak.