Sovyetler Birliği’nin Ay’a yumuşak iniş yapan ilk insan yapımı aracı olan Luna 9, yaklaşık 60 yıllık gizemin ardından gelişmiş bir yapay zeka algoritması sayesinde gün yüzüne çıkıyor. Uluslararası bir araştırma ekibinin yürüttüğü çalışma, uzay tarihinin en büyük kayıplarından birini sona erdirmeye hazırlanırken, gözler Mart 2026’da yapılacak kesin doğrulamaya çevrildi.

Bilim dünyası, Sovyetler Birliği’nin Ay yüzeyindeki ilk büyük başarısı olan Luna 9’un izini sürmek için teknolojinin en son imkanlarını seferber ediyor. Özel olarak eğitilmiş bir yapay zeka sistemini kullanan araştırmacılar, onlarca yıldır yeri tespit edilemeyen efsanevi uzay aracının olası konumlarını belirlemeyi başardı. Bulgular, bilim dünyasının saygın yayınlarından npj Space Exploration dergisinde yayımlanan yeni bir çalışmada tüm ayrıntılarıyla paylaşıldı.

Luna 9 ve Onlarca Yıl Süren Sessizliğin Nedeni Nedir

ABD’nin 20 Temmuz 1969’da Ay’a ilk insanı indirmeyi başarmasından yaklaşık üç yıl önce, uzay yarışında tablo epey farklıydı. Sovyetler Birliği, 3 Şubat 1966’da Luna 9 ile Ay’a yumuşak iniş gerçekleştirerek devasa bir başarıya imza atmış, ayrıca başka bir gök cisminden çekilmiş ilk fotoğrafları Dünya’ya gönderen güç olmuştu. Ancak bu tarihi başarıya rağmen, Luna 9’un Ay yüzeyindeki tam konumu onlarca yıldır net olarak bilinemiyordu.

Bu belirsizliğin temelinde dönemin kısıtlı hesaplama imkanları ve Luna 9’un alışılagelmişin dışındaki iniş yöntemi yer alıyor. Uzay aracı, Ay yüzeyine temas etmeden hemen önce şişirilebilir amortisörlere sahip küresel bir iniş kapsülü açmış, bu sayede yüzeyde birkaç kez sekerek durabilmişti. Görev sonrasında Sovyet yetkilileri iniş koordinatlarını Pravda gazetesinde yayımlasa da, bu bilgiler modern incelemelerle örtüşmedi. Nitekim 2009 yılında NASA’nın Ay Yörünge Keşif Aracı (LROC) tarafından elde edilen görüntüler, Luna 9’un açıklanan koordinatlarda olmadığını kesin olarak ortaya koydu.

Yapay Zeka Uzay Aracı İzlerini Nasıl Tespit Ediyor

Arayışa yeni bir soluk getiren gelişme, University College London’dan veri bilimci Lewis Pinault’nun geliştirdiği gelişmiş yapay zeka algoritması oldu. Apollo görevlerinin iniş alanlarına ait LROC görüntüleriyle eğitilen bu özel makine öğrenimi sistemi, Ay yüzeyindeki zor seçilen insan yapımı izleri tespit edebilecek seviyeye ulaştı. Algoritma, test sürecinde 1970 yılında Ay’a inen Sovyet Luna 16’nın görüntülerinde de yüksek doğruluk sağlayarak rüştünü ispatladı.

Araştırmacılar daha sonra sistemi en zorlu görevine yönlendirerek, Pravda gazetesinde belirtilen yaklaşık 5’e 5 kilometrelik Luna 9 iniş alanını taramasını sağladı. Yapay zeka, Ay toprağında insan yapımı bir aracın bıraktığı izlere işaret edebilecek birden fazla olası aday nokta belirledi. Bu veriler, 60 yıldır süren arayışın artık çok dar bir alana sıkıştığını gösteriyor.

Kesin Sonuç İçin Gözler Mart 2026 Tarihine mi Çevrildi

Yapay zekanın işaret ettiği bu aday noktaların doğruluğunu anlamak için bilim dünyasının çok uzun yıllar beklemesi gerekmeyecek. Hindistan’ın Chandrayaan-2 yörünge aracı, Mart 2026’da gerçekleştireceği yüzey haritalama çalışmaları kapsamında bu kritik bölgenin üzerinden geçecek.

Elde edilecek yeni ve yüksek çözünürlüklü veriler sayesinde, Luna 9’un gizemi büyük olasılıkla tamamen sona erecek. Böylece uzay tarihinin en önemli kayıp parçalarından biri olan ve insanlığın başka bir gök cismine ilk yumuşak temasını temsil eden bu tarihi araç, Ay yüzeyindeki ebedi istirahatgahında resmen tescillenmiş olacak.