ABD merkezli yapay zeka devi Anthropic, Çinli teknoloji laboratuvarlarının Claude modellerinden “endüstriyel ölçekte” veri sızdırarak model kopyaladığını öne sürerek teknoloji dünyasında büyük bir tartışma başlattı. Milyonlarca sahte hesap üzerinden yürütüldüğü iddia edilen bu “damıtma” saldırıları, yapay zeka rekabetini bir fikri mülkiyet savaşından öteye taşıyarak ulusal güvenlik krizine dönüştürüyor.

Yapay zeka dünyasının en güçlü oyuncularından biri olan Anthropic, Çin merkezli DeepSeek, Moonshot AI ve MiniMax gibi şirketleri hedef alan ağır suçlamalarda bulundu. Şirketin yayımladığı blog yazısına göre, söz konusu Çinli laboratuvarlar, hizmet şartlarını ve bölgesel erişim kısıtlamalarını sistematik bir şekilde ihlal etti. Yaklaşık 24 bin sahte hesap üzerinden Claude modelleriyle 16 milyondan fazla etkileşim kuran bu yapıların, modellerin zekasını kopyalamak için devasa bir operasyon yürüttüğü savunuluyor.

Yapay zekada damıtma saldırısı ne anlama geliyor

Model damıtma (distillation), aslında yapay zeka dünyasında performans optimizasyonu için kullanılan yaygın bir teknik olarak biliniyor. Bu süreçte, büyük bir “öğretmen” modelin öğrendiği karmaşık kalıplar, daha küçük ve verimli bir “öğrenci” modele aktarılıyor. Amaç, devasa hesaplama gücü gerektiren bir modeli doğrudan kullanmak yerine, ona benzer performans gösteren ancak daha az kaynak tüketen sistemler üretmek. Bu yöntem sayesinde mobil cihazlarda veya düşük maliyetli sunucularda çalışabilen verimli sistemler geliştirilebiliyor.

Ancak Anthropic, bu tekniğin mevcut bir modeli dolaylı yoldan kopyalamak için suistimal edildiğini belirtiyor. Şirketin “hydra kümeleri” olarak adlandırdığı dağıtık altyapılar üzerinden yürütülen bu faaliyetlerde, hafifçe değiştirilmiş çok sayıda komut gönderilerek modelin yanıtları toplanıyor. Öğrenci model sadece doğru cevabı değil, öğretmenin verdiği olasılık dağılımını ve ince ayarlı çıktılarını da taklit edecek şekilde eğitiliyor. Bu durum, bir şirketin milyonlarca dolarlık yatırım ve AR-GE çalışmasıyla ortaya çıkardığı “düşünme biçiminin” rakip firmalarca ele geçirilmesi riskini doğuruyor.

Ulusal güvenlik ve güvenlik bariyerleri uyarısı

Anthropic, izinsiz şekilde kopyalanan bu modellerin sadece ticari bir hırsızlık olmadığını, aynı zamanda ciddi toplumsal riskler barındırdığını savunuyor. Şirket açıklamasında, “Yasa dışı biçimde damıtılmış modeller gerekli güvenlik bariyerlerinden yoksundur ve ciddi ulusal güvenlik riskleri yaratır” ifadelerini kullanarak durumun vahametine dikkat çekti. Güvenlik önlemlerinden yoksun bu modellerin siber saldırılar, dezenformasyon kampanyaları veya kitlesel gözetim gibi amaçlarla kullanılabileceği uyarısı yapıldı.

Bu suçlamalar sadece Anthropic ile sınırlı değil. Sektörün bir diğer devi OpenAI da kısa süre önce ABD Temsilciler Meclisi’ne sunduğu notta, Çinli aktörlerin gelişmiş modellerden bilgi çıkarma yöntemlerini daha sofistike hale getirdiğini bildirmişti. Özellikle kimya ve biyoloji gibi yüksek riskli alanlarda bu modellerin kontrolsüz kullanımının yaratabileceği tehlikelere vurgu yapılmıştı.

Anthropic cephesinde telif hakkı ve Pentagon gerilimi

Çinli şirketleri kopyacılıkla suçlayan Anthropic, madalyonun diğer yüzünde benzer suçlamalarla kendisi de mücadele ediyor. Şirket, modellerini eğitirken telif hakkıyla korunan içerikleri izinsiz kullandığı iddiasıyla çok sayıda davayla karşı karşıya. Üç ABD’li yazar, Claude’un eğitiminde eserlerinin korsan veri kaynaklarından çekilerek kullanıldığını iddia ederken, Universal Music Group gibi müzik devleri de 3 milyar dolarlık tazminat talebiyle şirketi dava etmiş durumda.

Tüm bu tartışmaların ortasında Anthropic için bir diğer kritik başlık ise ABD ordusuyla olan ilişkisi. Claude, şu anda ABD ordusunun gizli sistemlerinde kullanılan tek yapay zeka modeli olma özelliğini taşıyor. Ancak şirketin kullanım kurallarında şiddeti ve silah geliştirmeyi yasaklaması, Pentagon ile arasında gerilime neden oluyor. Pentagon yetkililerinin, Anthropic’i “riskli” olarak etiketleme tehdidinde bulunduğu ve bu durumun gerçekleşmesi halinde şirketin ABD’de adeta bir Çinli firma muamelesi görebileceği konuşuluyor.

ABD ve Çin arasındaki teknoloji yarışı nereye evriliyor

Yapay zeka alanındaki küresel rekabet, sadece yazılımsal üstünlük değil, aynı zamanda bir jeopolitik güç mücadelesi olarak görülüyor. Uzunlamasına Uzman Yapay Zeka Paneli (LEAP) raporuna göre, ABD ve Çin modelleri arasındaki performans farkının 2031 yılına kadar belirgin şekilde kapanması bekleniyor. 2041 yılına gelindiğinde ise iki ülkenin teknolojik kapasitesinin eşit seviyeye ulaşacağı öngörülüyor. Anthropic’in bu son çıkışı, batılı teknoloji şirketlerinin fikri mülkiyetlerini koruma konusundaki agresif tutumunun bir parçası olarak değerlendiriliyor.