Karadeniz Bölgesi’nde fındık bahçelerine dadanarak mahsulün suyunu emen ve üreticiye büyük zararlar veren kahverengi kokarca istilası için nihayet umut verici bir takvim açıklandı. Hem tarım alanlarını hem de evleri kuşatan bu istilacı böcek türünün ne zaman etkisini kaybedeceği ve doğada dengenin nasıl kurulacağı konusundaki detaylar fındık üreticileri tarafından merakla takip ediliyor.

Türkiye’de ilk kez 2017 yılında görülmeye başlanan ve özellikle Karadeniz ekonomisinin can damarı olan fındık bahçelerinde büyük tahribata yol açan kahverengi kokarca ile mücadele tüm hızıyla devam ediyor. Bitkilerin öz suyunu emerek kurumasına veya verimden düşmesine neden olan bu istilacı tür, kış aylarında evlere de girerek sosyal yaşamı olumsuz etkiliyor. Taşova ilçesi Tatlıpınar köyünde düzenlenen “Kahverengi kokarca istilası: Çiftçiler ne yapmalı?” başlıklı konferansta konuşan Prof. Dr. Ahmet Dursun, bu biyolojik tehdidin geleceğine dair önemli öngörülerde bulundu.

İstilacı türün etkisini kaybedeceği o tarih açıklandı

Fındık üreticisinin en büyük endişesi olan bu yayılmanın ne kadar süreceği sorusu bilimsel bir temele oturtuldu. Prof. Dr. Ahmet Dursun, böceğin popülasyon seyri hakkında net bir zaman dilimi işaret ederek, doğadaki dengenin zamanla oturacağını belirtti. Mücadelenin kararlılıkla sürmesi gerektiğini vurgulayan Dursun, “Kahverengi kokarca 2030 yılına kadar pik yapacak. Ondan sonra yavaş yavaş etkisi aza indirgemiş olunacak. Kahverengi kokarca 2030 yılından itibaren artık gündemden çıkmaya başlayacak. Çünkü bir denge kurulacak. Ondan sonra bu kadar zarar meydana getiremeyecek.” ifadelerini kullandı.

Kimyasal mücadelede zamanlama hatası her şeyi bitirebilir

Bir tek böceğin 400’e yakın yumurta bırakabildiği bu tehlikeli türle mücadelede sadece ilaçlamanın yeterli olmadığı, hatta yanlış zamanda yapılan ilaçlamanın faydadan çok zarar getirdiği ifade ediliyor. Özellikle Eylül ve Mart ayları arasında kışlaklarda kimyasal mücadelenin şart olduğunu belirten uzmanlar, bahar aylarında ise biyolojik yöntemlere geçilmesi gerektiğinin altını çiziyor. Prof. Dr. Dursun bu konuda üreticileri şu sözlerle uyardı: “Mart ayından itibaren kimyasal mücadele sürerse samuray arısını, diğer faydalı böcekleri de öldürmüş olursunuz. Kahverengi kokarcanın ölmesi için samuray arısının çoğalmasına fırsat vermek zorundayız. Samuray arısı gibi parazitoid böcekler özellikle kızıl yonca tarlalarında beslenip barınıyor. Bu nedenle kızıl yonca ekimini artırmamız gerekiyor”

Günde yüz kilometreden fazla uçabiliyorlar

Kahverengi kokarcanın yayılma hızı, mücadelenin neden bölgesel değil topyekun yapılması gerektiğini de gözler önüne seriyor. Güçlü kanat yapısı sayesinde çok uzak mesafelere ulaşabilen bu böcek için “bize gelmez” düşüncesinin büyük bir hata olduğu vurgulanıyor. Biyolojik mücadele kapsamında ağaçlara yapıştırıcı tuzaklar asılmasının önemine değinen Prof. Dr. Dursun, “Fare yapıştırıcısı sürülen tuzaklar beşer metre aralıklarla ağaçların dallarına asılırsa o zaman etkili bir mücadele yapmış olacaksınız. Bir günde 117 kilometre uçabilen böcek tespit edilmiş. O yüzden ‘bizim buraya ulaşmaz’ demek durumunda değiliz.” diyerek tehlikenin boyutuna dikkat çekti.