Anayasa Mahkemesi, sağlık çalışanlarının fazla mesai ve nöbet ücretlerine getirilen tartışmalı sınırlamayı “zorla çalıştırma yasağına” aykırı bularak iptal etti. Milyonlarca sağlık personelini yakından ilgilendiren bu kararla birlikte, belirli saat sınırının üzerinde tutulan nöbetler için ücret ödenmemesi uygulaması resmen sona erdi.

Türkiye genelindeki binlerce sağlık çalışanının uzun süredir mağduriyet yaşadığı nöbet ücreti sınırlaması konusunda Anayasa Mahkemesi’nden emsal niteliğinde bir adım geldi. Yüksek Mahkeme, sağlık personelinin aile sağlığı ve toplum sağlığı merkezlerinde ayda 60 saatten, diğer sağlık kuruluşlarında ise 130 saatten fazla tuttuğu nöbetler için ücret ödenemeyeceğine dair kanun hükmünü Anayasa’ya aykırı buldu. Resmi Gazete’de yayımlanan bu karar, sağlık camiasında büyük bir yankı uyandırdı.

Çanakkale’den Başlayan Hukuk Mücadelesi Zaferle Sonuçlandı

Sürecin fitilini Çanakkale 2. İdare Mahkemesi’nin açtığı dava ateşledi. Mahkeme, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda yapılan değişikliğin sağlık çalışanlarının mülkiyet hakkını ve çalışma hürriyetini kısıtladığı gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu. Başvuruda, personelin belirlenen sürelerin üzerinde nöbet tutsa dahi herhangi bir ek ücret alamamasının hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmadığı ve bu durumun açıkça bir hak ihlali olduğu vurgulandı.

AYM Kararında Zorla Çalıştırma Vurgusu Öne Çıktı

Dosyayı titizlikle inceleyen Anayasa Mahkemesi, Anayasa’nın 18. maddesinde yer alan “zorla çalıştırma yasağı” hükmüne dikkat çekti. Yüksek Mahkeme, sağlık çalışanlarının üzerine yüklenen bu yükün orantısız olduğunu ve emeğin karşılığının verilmemesinin anayasal güvencelerle çeliştiğini belirtti. Kararda, sağlık hizmetlerinin devamlılığı için tutulan nöbetlerin, belirli bir saatten sonrasının “bedelsiz” bırakılmasının kabul edilemez olduğu ifade edildi.

Yüksek Mahkeme Kararının Gerekçesi Ve İptal Edilen Hükmün Detayları

Anayasa Mahkemesi’nin gerekçeli kararında, mevcut düzenlemenin sağlık çalışanlarına yüklediği külfetin ağırlığı şu ifadelerle aktarıldı: “- İtiraz konusu kuralla, çeşitli sağlık kuruluşları itibarıyla ancak belirli saatlere kadar tutulan nöbetler bakımından ücret ödeneceği, bu sürelerin üzerinde nöbet tutulmasının gerekli olması durumunda ücret ödenmeyeceği öngörülmektedir. Bu haliyle kuralın Anayasanın 18. maddesinin gerekliliklerini karşılamadığı ve sağlık çalışanlarına orantısız bir külfet yüklediği anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle kural Anayasanın 18. maddesine aykırıdır. İptali gerekir.”

Bu kararın ardından, sağlık çalışanlarının tuttukları her nöbet saati için emeğinin karşılığını alabilmesinin önü açılmış oldu. Karar, kamuoyunda sağlık sistemindeki çalışma koşullarının iyileştirilmesi adına atılmış en önemli adımlardan biri olarak değerlendiriliyor.