ATV ekranlarının rekortmen yarışması Kim Milyoner Olmak İster’in son bölümünde sorulan bozayı kelimesinin hecelenme biçimi izleyicileri ekran başına kilitledi. Türk Dil Kurumu kuralları çerçevesinde yanıtı aranan bu soru, birleşik kelimelerin nasıl hecelenmesi gerektiği konusunu yeniden tartışmaya açtı.

Oktay Kaynarca’nın başarılı sunumuyla ATV ekranlarında izleyiciyle buluşan “Kim Milyoner Olmak İster?” programı, bu akşam yine bilgi dolu anlara sahne oldu. Yarışmanın dikkat çeken anlarından birinde yarışmacıya dil bilgisi kurallarını test eden oldukça kritik bir soru yöneltildi. Yarışmacı ve ekran başındaki izleyiciler, Türkçenin yazım ve telaffuz inceliklerini barındıran o soruyla karşı karşıya kaldı.

Kim Milyoner Olmak İster sorusu ve TDK heceleme kuralı

Programın bu akşamki bölümünde yarışmacıya yöneltilen “Bozayı kelimesi, Türk Dil Kurumu kurallarına göre, hangi seçenekte hecelerine doğru şekilde ayrılmıştır?” sorusu, özellikle birleşik kelimelerin hecelenmesi konusundaki genel yanılgıları ortaya çıkardı. Türk Dil Kurumu’nun (TDK) belirlediği kurallara göre, Türkçede bitişik yazılan birleşik kelimelerde heceleme yapılırken kelimelerin birleşim yerlerine bakılmaz. Kelime, tek bir sözcükmüş gibi ulama kurallarına uygun şekilde hecelere ayrılır.

Türkçedeki temel heceleme mantığına göre, ünsüzle biten bir kelimenin ardından ünlüyle başlayan bir kelime geliyorsa, bu iki kelime birbirine bağlanarak okunur ve hecelenir. Bu bağlamda, pek çok kişinin “Boz-ayı” şeklinde ayırmayı düşündüğü kelimenin doğru hecelenme biçimi, dil bilgisi kuralları gereği “Bo-za-yı” şeklinde olmalıdır. Yarışmada sorulan bu soru, kelimenin yapısından ziyade Türkçenin ses akışının önemini bir kez daha hatırlattı.

Birleşik kelimeler neden bu şekilde hecelenir?

Dil bilimciler, Türkçedeki hece yapısının her zaman “bir ünlü ve bir ünsüz” dengesi üzerine kurulduğunu belirtmektedir. Birleşik kelimeler, iki ayrı sözcükten oluşsa dahi artık yeni bir kavramı karşıladıkları için tek bir gövde olarak kabul edilirler. Bu nedenle, heceleme yapılırken kelimelerin kökenine inmek yerine telaffuzdaki akıcılık baz alınır. Kim Milyoner Olmak İster yarışmasında gündem olan “Bozayı kelimesi, Türk Dil Kurumu kurallarına göre, hangi seçenekte hecelerine doğru şekilde ayrılmıştır?” sorusunun cevabı da tam olarak bu dil mantığına dayanmaktadır.