NASA tarafından 2012 yılında uzaya gönderilen ve radyasyon kuşaklarını inceleyen Van Allen Probe A, beklenen tarihten çok daha önce Dünya atmosferine giriş yaptı. ABD Uzay Kuvvetleri tarafından yakından takip edilen 600 kilogramlık dev aracın yeryüzüne parça düşürme ihtimali ve insanlara zarar verme riski üzerine yapılan son hesaplamalar tüm dünyada yankı uyandırdı.

Uzay keşif tarihinin önemli aktörlerinden biri olan Van Allen Probe A için yolun sonu geldi. Amerika Birleşik Devletleri Uzay Kuvvetleri (USSF), yaklaşık 14 yıl önce fırlatılan ve görev süresini başarıyla tamamlayan uzay aracının Türkiye saati ile 13.37 sularında atmosfere girdiğini resmen duyurdu. 600 kilogramı aşan ağırlığıyla dikkat çeken uydunun, atmosfere giriş süreciyle birlikte büyük bir kısmının yanarak yok olması bekleniyor.

İnsanlara zarar verme ihtimali ne kadar

ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), uydunun kontrolsüz bir şekilde atmosfere girişiyle ilgili kritik verileri paylaştı. Yapılan açıklamalara göre, dev aracın sürtünme ve yüksek ısı nedeniyle büyük ölçüde yanacağı öngörülse de bazı dayanıklı parçaların tamamen yok olmayabileceği vurgulanıyor. Bilim insanları, bu parçalardan birinin yeryüzüne ulaşarak bir insana zarar verme olasılığını ise 4200’de 1 olarak hesapladı. Bu oran, uzay enkazı standartlarına göre düşük bir risk olarak kabul edilse de uzmanlar süreci anbean takip etmeyi sürdürüyor.

Güneş aktivitesi uydunun sonunu mu hazırladı

Van Allen Probe A uydusunun yakıtı aslında 2019 yılında tükenmişti. İlk yapılan projeksiyonlar, aracın 2034 yılına kadar yörüngede kalacağını öngörüyordu. Ancak son yıllarda güneş aktivitelerinde yaşanan beklenmedik artış, atmosferin üst katmanlarının genişlemesine neden oldu. Bu durum, uydunun yörüngesinin tahmin edilenden çok daha hızlı bozulmasına yol açarak beklenen düşüş tarihini yaklaşık 10 yıl erkene çekti. Görevin bir parçası olan diğer araç Probe B’nin ise 2030 yılından önce atmosfere girmesi beklenmiyor.

İki yıllık görev tam yedi yıl sürdü

2012 yılında fırlatılan Van Allen Probe A ve ikizi Probe B, Dünya’nın manyetik alanı tarafından tutulan yüklü parçacık halkalarını, yani iki kalıcı radyasyon kuşağını incelemek üzere tasarlanmıştı. Başlangıçta sadece iki yıl sürmesi planlanan bu zorlu görev, araçların dayanıklılığı sayesinde yaklaşık yedi yıla kadar uzatıldı. 2019 yılına kadar radyasyon kuşaklarının içinden geçerek paha biçilemez veriler toplayan uzay araçları, yakıtlarının tükenmesi ve güneşe yönelme yeteneklerini kaybetmeleriyle birlikte görevlerini noktalamıştı.