İstanbul Planlama Ajansı tarafından hazırlanan son rapor, kentin sanayi hafızasının nasıl silindiğini ve dev fabrikaların yerini neden lüks konutlar ile alışveriş merkezlerinin aldığını tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor. Organize sanayi bölgelerinin büyüme kapasitesini yitirmesi üretimin geleceğini nasıl tehdit ediyor? İşte megakentin sanayi alanlarını bitme noktasına getiren o kritik faktörler.

Türkiye’nin ekonomi lokomotifi İstanbul, son yıllarda sanayi alanlarının daralması ve üretim merkezlerinin yerini gayrimenkul projelerine bırakmasıyla büyük bir dönüşüm yaşıyor. İstanbul Planlama Ajansı (İPA) tarafından gerçekleştirilen kapsamlı araştırma, kentin organize sanayi bölgelerinin (OSB) neden genişleyemediğini ve sanayicinin neden köşeye sıkıştığını çarpıcı verilerle ortaya koydu. Araştırma sonuçlarına göre, bir zamanlar şehrin çeperinde yer alan üretim tesisleri, bugün dev konut projeleri ve alışveriş merkezleri tarafından kuşatılmış durumda.

Üretim alanlarının etrafı neden dev binalarla sarıldı

İstanbul’daki organize sanayi bölgelerinin en büyük sorunu, fiziksel olarak genişleyecek alan bulamamaları olarak öne çıkıyor. Kentin büyüme stratejisinin sanayi yerine konut ve hizmet odaklı bir yapıya evrilmesi, fabrikaların etrafındaki boş arazilerin hızla imara açılmasına neden oldu. İPA raporu, sanayi bölgelerinin sınırlarına kadar dayanan konut bloklarının ve devasa AVM’lerin, fabrikaların lojistik ve operasyonel süreçlerini nasıl aksattığını detaylandırıyor. Üretim alanlarının soylulaştırma projeleriyle baskı altına alınması, sanayicinin şehirden uzaklaşmasına ya da faaliyetlerini daraltmasına yol açıyor.

Sanayici neden yeni yatırım yapacak alan bulamıyor

Raporda dikkat çeken en önemli unsurlardan biri, sanayi alanlarının ranta kurban edilmesi süreci olarak öne çıkıyor. Arazi değerlerinin aşırı yükselmesi, sanayi parsellerinin konut veya ticari alanlara dönüştürülmesini daha cazip hale getiriyor. Bu durum, İstanbul’un üretim gücünü zayıflatırken, yeni yatırımcıların kentte yer bulmasını imkansız kılıyor. Organize sanayi bölgelerinin mevcut yapıları içinde teknolojik dönüşüm ve kapasite artırımı yapmak isteyen işletmeler, fiziksel engeller ve yüksek maliyetler nedeniyle projelerini rafa kaldırmak zorunda kalıyor.

İPA araştırması hangi tehlikelere dikkat çekiyor

İPA’nın verilerine göre, İstanbul’daki sanayi alanlarının gelişimini engelleyen temel faktörlerin başında plansız kentleşme geliyor. Sanayi bölgelerinin master planlardan bağımsız şekilde konut alanlarıyla iç içe geçmesi, hem çevre kirliliği tartışmalarını hem de lojistik krizleri beraberinde getiriyor. Uzmanlar, eğer sanayi alanlarını koruyacak radikal adımlar atılmazsa, İstanbul’un yakın gelecekte üretim kabiliyetini tamamen kaybederek sadece bir tüketim ve hizmet merkezine dönüşebileceği konusunda ciddi uyarılarda bulunuyor. Bu durumun istihdam üzerindeki olumsuz etkilerinin ise orta vadede çok daha sert hissedileceği öngörülüyor.