Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu tarafından basılan ancak standartlara uymayan APP görünümlü plakalar için beklenen karar Resmi Gazete’de yayımlandı. Yeni düzenleme ile trafik polislerinin yönetmeliğe aykırı bulduğu plakalar, plaka basım belgesi aranmaksızın ve hiçbir ücret talep edilmeden ilgili odalar tarafından yenisiyle değiştirilecek.

Araç sahiplerini yakından ilgilendiren plaka standartları konusunda önemli bir adım atıldı. Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle birlikte Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmeliğin 31. maddesine yeni bir fıkra eklendi. Bu değişiklikle beraber, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu (TŞOF) tarafından basılan ancak yönetmelikteki teknik şartları taşımayan plakaların değişim süreci netleşti. Yeni eklenen maddeye göre, plaka basmaya yetkili kuruluşların kendi bastıkları hatalı plakaları bedelsiz olarak yenilemesi zorunlu hale getirildi.

Yeni yönetmelik maddesi ne diyor

Yönetmeliğe eklenen ve TŞOF’un sorumluluğunu açıkça tanımlayan yeni madde metinde aynen şu şekilde yer aldı: “Plaka basmaya yetkili kuruluş tarafından bu yönetmelikte belirtilen nitelik veya ölçülere aykırı plaka basıldığının trafik kolluğu tarafından tespiti halinde, tescil plakasının tekrar basımı için plaka basım talep belgesi aranmaz. Bahse konu plakalar, plaka basmaya yetkili kuruluş tarafından herhangi bir ücret talep edilmeksizin değiştirilir.” Bu düzenleme, trafik ekiplerinin denetimleri sırasında bir plakanın standart dışı olduğunu belirlemesi durumunda, araç sahibinin herhangi bir belge toplama zahmetine girmeden doğrudan ilgili şoförler odasına giderek yeni plakasını alabileceği anlamına geliyor.

Plaka değişim süreci nasıl işleyecek

Yönetmelik değişikliği ile birlikte araç sahiplerinin kendi başlarına bir talepte bulunmalarına gerek kalmadı. Trafik ekiplerinin tespiti, değişim süreci için yeterli bir sebep olarak kabul edilecek. Plakalarda yer alan karekodlar sayesinde plakanın hangi oda tarafından basıldığı kolayca tespit edilebiliyor. Şoförler Odası, daha önce bastığı ve evraklarını saklamak zorunda olduğu bu plakayı, trafik ekiplerinin uygunsuzluk tespiti üzerine ücretsiz olarak yeniden basıp araç sahibine teslim edecek. Bu sayede TŞOF’un geçmişte estetik kaygılarla bastığı kalın harfli ve rakamlı plakaların yarattığı karmaşa da son bulmuş olacak.

Mevcut plakalar ne zamana kadar geçerli sayılacak

İçişleri Bakanlığı tarafından yapılan düzenleme ile TŞOF’un tüm birimlerine yeni ve tek tip plaka kalıpları gönderilmesi kararlaştırıldı. Bütün plakaların tek tip hale getirilmesi için 2027 yılının ocak ayına kadar süre tanındı. Ancak bu süre zarfında mevcut plakaların geçerliliği korunmaya devam edecek. Yönetmelikte bu konuyla ilgili olarak, “Bu tarihten önce yetkili kuruluş tarafından basılmış olup da mühürlü ve diğer güvenlik işaretleri bulunan araç tescil plakaları, belirtilen ölçülere uygun kabul edilir.” ifadesine yer verildi. Yani üzerinde resmi mühür ve damga bulunan plakalar, 1 Ocak 2027 tarihine kadar yasal olarak kabul edilecek.

APP plaka tartışmaları neden bu noktaya geldi

TŞOF’un yetkili birimleri tarafından basılan bazı plakalar, kalın harf ve rakam yapısı nedeniyle piyasada “APP plaka” olarak bilinen sahte plakalarla karıştırılmaya başlanmıştı. İçişleri Bakanlığı, denetimler sırasında bu durumu fark ederek önce bir süre uzatımı sağladı. Bakanlık, TŞOF tarafından resmi olarak basılan tüm plakaların yasal sayılmasını benimsese de, standart dışı basımların önüne geçmek için ağır yaptırımlar hazırladı. 1 Nisan itibarıyla sahte plaka kullananlara yönelik 140 bin liraya varan idari para cezaları kesinleşirken, resmi kurumlardan alınan hatalı plakalar için cezai işlem uygulanmaması ve bu plakaların ücretsiz değişimi formülü üzerinde uzlaşıldı.

Yönetmeliğe göre standart bir plaka nasıl olmalı

Bir plakanın yönetmeliğe uygun sayılması için belirli teknik özelliklere sahip olması gerekiyor. Plakalar, üzerinde ay ve yıldız ile TR güvenlik işaretleri bulunan yansıtıcılı folyo ile kaplı olmak zorunda. Ayrıca il kodu ile harf grubu arasında 15×15 mm ebadında bir karekod ve 12 haneli bir seri numarası bulunması şart koşuluyor. Güvenlik işaretlerinin aracın yaklaşık 1.8 metre önünden veya arkasından 30 derecelik açıyla bakıldığında görülebilir olması gerekirken, bu işaretlerin 1 metreden yakın veya 4 metreden uzak mesafelerden görünmemesi gerekiyor. Ayrıca plaka üzerinde TŞOF mührü, TR rumuzu, hologram ve güvenlik şeridi gibi unsurların bulunması, plakanın geçerliliği için yeterli kabul ediliyor.

Sahte plaka kullananları bekleyen ağır cezalar neler

Resmi kurumlar dışından temin edilen ve APP plaka olarak adlandırılan sahte plakalar için çok ciddi yaptırımlar uygulanıyor. Okunması zorlaştırılmış veya standart dışı sahte plaka kullananlara 140 bin lira ceza kesilirken, araç 30 gün boyunca trafikten men ediliyor. İhlalin bir yıl içinde tekrarlanması durumunda ceza 280 bin liraya çıkıyor ve sürücü belgesine el konularak araç 60 gün trafikten men ediliyor. İşin hukuki boyutunda ise Türk Ceza Kanunu’nun 204’üncü maddesi devreye giriyor. İlgili maddede, “Bir resmî belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir resmî belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren veya sahte resmî belgeyi kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.” hükmü uyarınca adli işlem başlatılıyor.