Sağlık Bakan Yardımcısı Şuayip Birinci, Türkiye’nin tütün kullanımında dünya genelindeki endişe verici konumuna dikkat çekerek radikal bir değişikliğin sinyalini verdi. Japonya örneğini işaret eden Birinci, sigara satışında kimlik şartı getirilmesine yönelik planlamaların gündemde olduğunu belirterek tütünle mücadelede yeni bir dönemin kapısını araladı.

Sağlık Bakan Yardımcısı Doç. Dr. Şuayip Birinci, Erzurum’da düzenlenen “MedAI 26 Tıpta Yapay Zeka Kongresi” kapsamında önemli açıklamalarda bulundu. “Tıbbın yarınına bugünden bak” temasıyla gerçekleştirilen kongrede “Sağlığın bugünü ve geleceği” başlıklı bir sunum yapan Birinci, Türkiye’nin son 24 yılda sağlık alanında gerçekleştirdiği dijitalleşme ve kurumsallaşma adımlarını anlattı. Ancak sunumun en dikkat çekici kısmını, Türkiye’nin tütün kullanımıyla mücadelesi ve planlanan yeni kısıtlamalar oluşturdu.

Sigara kullanımının ekonomik maliyeti ağırlaşıyor

Bakan Yardımcısı Birinci, sigara kullanımının sadece sağlık üzerinde değil, ekonomi üzerinde de büyük bir yük oluşturduğunu vurguladı. Türkiye’de kişi başı genel sağlık harcamasının 840 dolar seviyesinde olduğunu belirten Birinci, sigara içen bir bireyin sağlık maliyetinin ise bin 28 dolara yükseldiğini ifade etti. Tütün kullanımının ekonomik bilançosunu paylaşan Birinci, hane halkının tütün ürünlerine yılda 15 milyar lira harcadığını, sigara kaynaklı yangınların ise 4 milyar liralık hasara yol açtığını bildirdi. Ayrıca sigara kaynaklı sağlık harcamalarının toplamda 5 milyar doları bulması, tablonun vahametini ortaya koydu.

Çocuklar ve gençler büyük risk altında

Tütün kullanımının tüm olumsuzluklara rağmen artış gösterdiğini belirten Birinci, bakanlık olarak alarm seviyesinde bir durumla karşı karşıya olduklarını söyledi. Avrupa genelinde yapılan araştırmalara değinen Birinci, 15-16 yaş grubundaki öğrencilerin yüzde 55’inin sigaraya kolayca ulaştığını, ilk deneme yaşının ise 12’nin altına düştüğünü kaydetti. Türkiye’de her yüz çocuktan 44’ünün pasif içici olarak sigara dumanına maruz kaldığını vurgulayan Birinci, bu durumun gelecekteki kanser vakalarını tetiklediğini belirtti. Dünyadaki kanser türlerinin yüzde 25’inden sigaranın sorumlu olduğunu hatırlatan Birinci, her yıl 7 milyon kişinin doğrudan tütün, 1,6 milyon kişinin ise pasif etkilenme nedeniyle hayatını kaybettiğini ekledi.

Türkiye sigara tüketiminde dünya ikincisi

Türkiye’nin sigara tüketimi konusunda dünya sıralamasında üst sıralarda yer aldığını ifade eden Birinci, Endonezya’dan sonra en çok sigara içilen ülkenin Türkiye olduğunu açıkladı. Günlük tüketimin kişi başına 17 dal olduğunu belirten Birinci, fiyat politikalarının tüketim üzerindeki etkisine değindi. En ucuz sigaranın satıldığı ülkeler arasında 108’inci sırada olduğumuzu söyleyen Birinci, fiyat artışının en etkili mücadele yöntemi olduğunu ifade ederek şu verileri paylaştı: “Sigara fiyatı konusunda en ucuz ülkelerden biriyiz. Dünyada 108’inci sıradayız. Gelişmiş ülkelerde yüzde 4, gelişmekte olan ülkelerde yüzde 10 zam yaptığınız zaman yüzde 7-8 civarında sigara kullanımı azalıyor. Yani en etkili şey aslında fiyat. Siz hangi politikayı belirlerseniz belirleyin fiyat artarsa sigara içen yüzde 2,1 azalıyor. Toplam tüketim miktarı da yaklaşık 3,8-4 oranında azalıyor.”

Elektronik sigara tuzağı ve Japonya modeli

Elektronik sigaraların “daha az zararlı” algısıyla pazarlanmasına sert tepki gösteren Birinci, bu ürünlerin sigaraya başlama oranını ciddi şekilde artırdığını söyledi. Elektronik sigara konusunda uyarılarını sürdüren Birinci, “Ne yazık ki elektronik sigara, sigarayı başlamayı 3 kat artırıyor. Onu masumlaştıran, az zararlı gibi kavramlarla onu pazarlayan firmaların bizi nasıl bir tuzağa çektiğini söylemek için özellikle değiniyorum. Elektronik sigaranın satışının yasak olduğu ülkeler var.” dedi.

Mücadele kapsamında hayata geçirilmesi planlanan yeni projelerden de bahseden Birinci, Japonya’da uygulanan kimlik kartı sistemini örnek gösterdi. Türkiye’de de benzer bir sistemin planlandığını müjdeleyen Birinci, “Normalde bizde de yasal değil ama bulundurmayı yasak hale getirmedik. Sigara Japonya’da en büyük sorunlardan biriydi. Japonlar artık sigarayı kimlikle veriyor insanlara. Bizim de planlarımızdan birisi bu.” diyerek yeni dönemin sinyalini verdi.