Türkiye bugünden itibaren Kuzey Afrika üzerinden gelen yoğun çöl tozu dalgasının etkisi altına giriyor. Meteoroloji uzmanlarının uyarılarına göre İstanbul başta olmak üzere tüm yurdu saracak olan bu doğa olayı tam 10 gün boyunca etkisini sürdürecek. Özellikle kronik rahatsızlığı olan vatandaşlar için kritik uyarılar peş peşe gelirken, hava kalitesindeki düşüşün pazartesi gününe kadar devam etmesi bekleniyor.

Türkiye ve Akdeniz Havzası, bugünden itibaren Sahra Çölü kaynaklı yoğun bir toz taşınımıyla karşı karşıya kalacak. Meteorolojik tahmin modellerine göre önümüzdeki 10 gün boyunca etkisini hissettirecek olan bu durum, atmosferin üst katmanlarından yeryüzüne kadar geniş bir alanı etkileyecek. Ülkemizin coğrafi konumu nedeniyle her yıl maruz kaldığı bu mineral parçacıkları, rüzgarların etkisiyle binlerce kilometre katederek kapımıza dayandı.

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Toros, Sahra Çölü’nden kalkan tozların Türkiye üzerindeki rotasını değerlendirdi. Her yıl yaklaşık 180 milyon ton mineral tozunun atmosfere karıştığını belirten Toros, bu tozların Avrupa’dan Amerika kıtasına kadar geniş bir coğrafyaya yayılabildiğini ifade etti.

Çöl Tozu İstanbul’u Nasıl Etkileyecek

Bahar aylarında daha sık görülen bu doğa olayının, sıcak ve kuru hava tabakası sayesinde atmosferin yüksek seviyelerinde uzun süre asılı kalabildiği biliniyor. Toz taşınımının Türkiye’deki ilk durağı ise batı illerimiz olacak. İstanbul’un bu süreçteki konumu hakkında bilgi veren Prof. Dr. Hüseyin Toros, şu ifadeleri kullandı:

“İstanbul da çöl tozunun batıdan gelmesi sebebiyle öncelikle etkilenecek şehirler arasında yer alıyor. Kuzey Afrika kaynaklı yoğun çöl tozu taşınımı batı bölgelerden başlayarak yurt genelinde hava kalitesinde düşüşe yol açacak. Çöl tozunun önümüzdeki pazartesi (18 Mayıs) gününden itibaren yurdu terk etmesini bekliyoruz.”

Hangi Sağlık Riskleri Kapıda Bekliyor

Çöl tozları sadece görüş mesafesini düşürmekle kalmıyor, aynı zamanda solunum yolu rahatsızlıkları olan bireyler için de ciddi riskler barındırıyor. Uzmanlar; astım, bronşit, KOAH ve alerjik rinit gibi hastalıkları olan kişilerin bu süreçte ekstra önlem alması gerektiğini vurguluyor. İnce mineral parçacıklarının akciğerler üzerindeki olumsuz etkileri bilimsel çalışmalarla da destekleniyor.

Tozların küresel ölçekteki etkisine değinen Prof. Dr. Toros, “Çöl tozları binlerce kilometre taşınarak Karayipler ve Amerika kıtasında dahi hava kalitesini ciddi biçimde etkileyebiliyor.” diyerek durumun ciddiyetine dikkat çekti. Özellikle yaşlılar ve çocukların yoğun toz taşınımı sırasında açık havada uzun süre vakit geçirmemesi hayati önem taşıyor.

Vatandaşlar Hangi Önlemleri Almalı

Hava kalitesi verilerinin düzenli olarak takip edilmesi gerektiğini belirten uzmanlar, indekslerin kırmızı veya kahverengi seviyelere ulaştığı anlarda dışarı çıkılmamasını öneriyor. Zorunlu hallerde ise solunum hastalarının mutlaka maske kullanması ve yoğun fiziksel aktivitelerden kaçınması gerekiyor. Ayrıca, toz taşınımı sonrası görülebilecek çamurlu yağışların ardından araçların temizlenmesi ve hassas gruplar için yapılan meteorolojik uyarıların dikkatle izlenmesi tavsiye ediliyor.