Sendikasız öğretmenlerin sendikaların aldığı kararlar doğrultusunda gerçekleşen grev veya iş bırakma eylemlerine katılım göstermesi durumunda uygulanacak yaptırımlar netleşiyor. Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde görev yapan ve herhangi bir sendika üyeliği bulunmayan eğitimcilerin eylemlere dahil olması halinde disiplin soruşturması açılıp açılmayacağı ve bu sürecin hukuki boyutları tüm detaylarıyla inceleniyor.

Sendikaya üye olmayan öğretmenin eyleme katılması suç mu?

Eğitim camiasında sıkça gündeme gelen iş bırakma eylemleri, genellikle sendikaların aldığı kararlar doğrultusunda hayata geçiriliyor. Ancak sendika üyesi olmayan bir öğretmenin bu karara uyması, idari açıdan farklı değerlendirmelere yol açabiliyor. Mevcut mevzuata göre, sendika üyeleri sendikal faaliyet kapsamında eylem yapma hakkına sahipken, sendikasız öğretmenlerin bu koruma kalkanından yararlanıp yararlanamayacağı hukuki bir tartışma konusu olarak öne çıkıyor.

Genel uygulama çerçevesinde, bir sendikanın çağrısıyla gerçekleştirilen eyleme sendika üyesi olarak katılmak “özürsüz işe gelmemek” olarak değerlendirilmiyor. Ancak sendika üyesi olmayan bir öğretmen için durum biraz daha karmaşık bir hal alabiliyor. Bu noktada öğretmenin eyleme katılım gerekçesi ve bu sürecin idari bir disiplin suçuna dönüşüp dönüşmeyeceği, açılacak olan soruşturmanın seyrine göre belirleniyor.

Disiplin soruşturması ve memuriyet hakları

Sendikasız bir öğretmenin greve katılması durumunda, bağlı bulunduğu okul yönetimi veya milli eğitim müdürlüğü tarafından “izinsiz işe gelmeme” gerekçesiyle disiplin soruşturması başlatılması ihtimal dahilindedir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında, mazeretsiz olarak görevine gelmeyen memurlar hakkında uyarma, kınama veya aylıktan kesme gibi çeşitli cezalar öngörülebiliyor. Sendikasız öğretmenlerin bu süreçte “sendika kararına uydum” savunmasının hukuki geçerliliği ise yargı kararlarıyla şekilleniyor.

Yüksek yargı organlarının geçmişte verdiği bazı kararlarda, sendikal bir faaliyetin toplumsal bir hak olduğu ve sendikasız çalışanların da bu hakka demokratik çerçevede katılabileceği yönünde görüşler bildirilmiş olsa da, idari süreçte risklerin tamamen ortadan kalktığını söylemek mümkün değil. Dolayısıyla sendikasız öğretmenlerin grev kararlarına katılırken, bireysel olarak bir disiplin soruşturmasıyla karşı karşıya kalabileceklerini göz önünde bulundurmaları gerekiyor.

Hukuki süreçte hangi yollar izlenmeli?

Eyleme katıldığı için hakkında soruşturma açılan bir öğretmen, savunmasında demokratik hakkını kullandığını ve eylemin bir sendika kararına dayandığını belirtebilir. Ancak hukukçular, sendika üyesi olmayan memurların bu tür eylemlerde daha savunmasız kalabileceğine dikkat çekiyor. Soruşturma sonucunda verilecek bir ceza durumunda, konunun idari yargıya taşınması ve iptal davası açılması bir seçenek olarak duruyor. Mahkemelerin bu konudaki tutumu, eylemin niteliğine ve öğretmenin mazeretinin haklılığına göre değişiklik gösterebiliyor.