Oxford Üniversitesi tarafından yapılan kapsamlı bir araştırma, İngiltere’deki çocukların boyunun son 20 yılda şaşırtıcı bir şekilde arttığını ortaya koyarken bu gelişmenin arkasındaki acı gerçeği de gözler önüne serdi. Uzmanlar, çocukların boyundaki bu uzamanın sanılanın aksine sağlık koşullarındaki bir iyileşmeden değil, giderek derinleşen obezite krizi ve sosyoekonomik eşitsizliklerden kaynaklandığı konusunda kritik uyarılarda bulunuyor.

İngiltere, İskoçya ve Galler’de yürütülen Çocuk Ölçüm Programı verilerinin yeni bir analizi, Britanya’daki çocukların boyunun kısaldığı yönündeki yaygın düşüncelere meydan okudu. Oxford Üniversitesi araştırmacıları, son yirmi yıllık süreçte çocukların ortalama boyunda belirgin bir artış gözlemledi. Ancak bilim dünyasını asıl düşündüren konu, bu büyümenin sağlıklı bir gelişim tablosu çizmiyor olması. Araştırma sonuçları, boy uzamasındaki bu artışın özellikle düşük gelirli bölgelerde yükselen çocukluk çağı obezitesi ile doğrudan bağlantılı olduğunu gösteriyor.

Obezite çocuklarda büyüme hızını nasıl etkiliyor

Bilimsel verilere göre, fazla kilolu veya obez olmak çocukların gelişimini hızlandıran ciddi hormonal değişimleri tetikliyor. Bu biyolojik değişim nedeniyle obez çocuklar, sağlıklı kilodaki akranlarına kıyasla çok daha hızlı büyüyor ve yaşlarına göre daha uzun boylu görünebiliyor. Ancak uzmanlar, bu durumun olumlu bir tablo olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguluyor. Erken yaşta ortaya çıkan bu büyüme hızı, ilerleyen yıllarda diyabet ve kalp hastalıkları gibi kronik ve ciddi sağlık sorunlarının riskini de beraberinde getiriyor.

Araştırmacılar, Bilgi Edinme Özgürlüğü başvurularıyla elde edilen veriler ve resmi istatistikleri titizlikle inceleyerek 2023/24 eğitim yılına kadar olan süreci mercek altına aldı. Analizler, çocuk boyu ve obezite eğilimleri arasındaki sarsıcı korelasyonu net bir şekilde ortaya koydu.

Yoksul bölgelerdeki çarpıcı boy artışı ve eşitsizlik

Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, çocukluk çağı obezitesinin yoksul bölgelerde hızla tırmanırken varlıklı bölgelerde azalma eğilimi göstermesi oldu. Bu durum, toplumdaki sosyoekonomik eşitsizliklerin çocuklar üzerindeki fiziksel etkisini kanıtlar nitelikte. Veriler, yoksul bölgelerdeki çocukların hâlâ daha kısa olduğunu ancak aradaki farkın obezite kaynaklı hızlı büyüme nedeniyle kapandığını gösteriyor.

İngiltere’nin en yoksul bölgelerinde yaşayan 11 yaşındaki erkek çocukların ortalama boyu, 2009/10 ile 2023/24 eğitim yılları arasında 144,4 santimetreden 146,1 santimetreye çıkarak 1,7 santimetre artış gösterdi. Aynı zaman diliminde bu bölgelerdeki fazla kilolu veya obez çocukların oranı ise yüzde 37,7’den yüzde 43,3’e fırladı. Bu rakamlar, boy artışının sağlıksız beslenme ve kilo artışıyla ne kadar paralel ilerlediğini kanıtlıyor.

Karmaşık bir kötü haber hikayesi

Oxford Üniversitesi Nuffield Birinci Basamak Sağlık Bilimleri Bölümü’nden aile hekimi ve araştırmacı Andrew Moscrop, elde edilen bulguları şu sözlerle değerlendirdi: “İlk bakışta Britanya’daki çocukların ortalama olarak uzaması iyi bir haber gibi görünebilir. Ancak aslında bu karmaşık bir kötü haber hikâyesi. Çünkü artış büyük ölçüde yoksul çocuklardaki boy değişimlerinden kaynaklanıyor ve bunun arkasında obezite artışı ile sağlık eşitsizlikleri bulunuyor.”

Moscrop’a göre, düşük gelirli bölgelerde yaşayan çocuklar çok daha fazla sağlıksız gıda seçeneğine maruz kalıyor. Bu bölgelerde ailelerin sağlıklı besine ulaşması zorlaşırken, çocukların hareket edebileceği güvenli açık alanlar ve egzersiz imkânları da oldukça kısıtlı kalıyor. Araştırmacılar, bu tehlikeli gidişatın durdurulması için çocuk yoksulluğunun azaltılması, toplumsal eşitsizliklerin giderilmesi ve çocukların içinde büyüdüğü çevresel koşulların kökten iyileştirilmesi gerektiğini önemle belirtiyor.