ABD merkezli yayın organlarından Gzero Media’da, Ukrayna savaşının Moskova’ya yönelik derin İHA saldırıları ve bunun Rusya’nın askeri, ekonomik ve siyasi dayanıklılığı üzerindeki etkilerine dair değerlendirmelerin yapıldığı bir analiz yayınlandı.

Ukrayna’nın 500’ü aşkın insansız hava aracıyla Moskova’nın hava savunma katmanlarını aşarak başkent çevresindeki stratejik hedefleri vurduğuna dikkat çekilen analizde, savaşın giderek daha fazla “derinlikli insansız harp” karakteri kazandığı ve Rusya’nın iç güvenlik mimarisinin ciddi baskı altına girdiği tespiti yapıldı.

Analizde ayrıca; Rus ekonomisindeki yavaşlama, enerji altyapısına yönelik saldırıların etkisi ve artan askeri kayıpların Kremlin üzerindeki siyasi baskıyı artırdığına ve bu sürecin Rusya’nın uzun vadeli savaş stratejisi ile Putin yönetiminin karar alma kapasitesi üzerinde belirleyici sonuçlar doğurabileceğine dair değerlendirmelere ve öngörülere yer verildi.

İşte Gzero Media’da yayınlanan analiz:

17 Mayıs’ın erken saatlerinde 500’den fazla Ukrayna İHA’sı, Moskova’nın dört hava savunma katmanından üçünü aşarak Rus başkentinin çevresindeki hedefleri vurdu. Saldırılar; petrol altyapısı, askeri-sanayi tesisleri ve sivil yerleşimleri hedef aldı, en az dört kişinin ölümüne ve çok sayıda yaralanmaya yol açtı.

Bu saldırı, Ukrayna’nın üç gün önce Rusya’nın gerçekleştirdiği ve Kiev’de bir apartman bloğunun çökmesine, aralarında çocukların da bulunduğu 24 kişinin ölümüne neden olan büyük çaplı hava saldırısına verdiği karşılık olarak değerlendirildi. Kiev yönetimi bu saldırıyı “savaşın en büyük birleşik hava harekâtı” olarak tanımladı.

Derinlikli saldırı kapasitesinin evrimi

Moskova’ya yönelik saldırı, Ukrayna’nın 2023’te sembolik İHA operasyonlarından (Kremlin üzerinde vurulan İHA’lar gibi) sistematik ve yüksek yoğunluklu bir derin taarruz kampanyasına geçişinin son aşaması olarak görülüyor.

Bugün Ukrayna; Rusya’nın iç bölgelerine daha derin, daha sık ve daha etkili saldırılar düzenleyebilen bir kapasiteye ulaşmış durumda. Bu durum yalnızca askeri altyapıyı değil, aynı zamanda Rusya’nın ekonomik damarlarını ve günlük yaşam düzenini de hedef alıyor.

Bu gelişme, savaşın ilk kez Rusya toplumunun iç hissiyatına doğrudan taşınması anlamına geliyor. Kremlin açısından en kritik kırılma ise, savaşın yalnızca cephede değil, iç politik psikoloji düzleminde de maliyet üretmeye başlaması.

Zafer Günü ve sembolik kırılma

Zafer Günü törenleri bu dönüşümün en net göstergesi oldu. Vladimir Putin’in Moskova’daki 9 Mayıs geçit töreni için geçici ateşkes talep etmesi, Rusya’nın başkentini dahi tam güvenlik altında tutamadığının örtülü bir kabulü olarak yorumlandı.

Ayrıca törenlerin son yirmi yılın en sınırlı formatta yapılması, Moskova ve St. Petersburg’da mobil internetin tamamen kapatılması ve Telegram yerine devlet kontrolündeki uygulamaların zorunlu hale getirilmesi, güvenlik kaygılarının ulaştığı seviyeyi ortaya koydu.

Böylece bir “askeri güç gösterisi” olması gereken gün, Rusya’nın kırılganlığını görünür kılan bir siyasi sembole dönüştü.

Savaşın teknoloji merkezli dönüşümü

Savaşın seyrindeki en kritik değişken, insansız sistemlere dayalı yeni muharebe doktrini oldu. Ukrayna artık bazı cephe hattı çatışmalarını tamamen insan unsurunu doğrudan riske atmadan yürütebiliyor.

İlk aşamada patlayıcı yüklü kara İHA’ları Rus siperlerini temizliyor, ikinci aşamada kaçan birlikler hava dronlarıyla hedef alınıyor, son aşamada ise o bölgede kalan unsurlara karşı silahlı robotik sistemler devreye giriyor.

Yapay zekâ destekli ve fiber optik kontrollü sistemler, Rus elektronik harp unsurlarını büyük ölçüde etkisiz bırakırken, operatörlerin cephe gerisinden veya Kiev’den kontrol sağlayabilmesine imkân tanıyor.

Karşı tarafta ise eğitim seviyesi düşük, motivasyon sorunu yaşayan birlikler; görünmeyen ve çoğu zaman duyulmadan saldıran sistemlere karşı mücadele ediyor. Bu durum psikolojik çözülmeyi hızlandıran en önemli faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.

İnsan kayıpları ve yıpratma dengesi

Savaşın insan maliyeti Rusya açısından dramatik seviyelere ulaşmış durumda. Tahminlere göre Rusya 350 binden fazla asker kaybetti, toplam zayiat ise bir milyonun üzerine çıkmış olabilir.

Özellikle dikkat çekici olan unsur, kayıp-yaralı oranındaki tersine dönüş. Dron temelli saldırılar nedeniyle yaralıların büyük kısmı tahliye edilemeden hayatını kaybediyor ve bu durum, tarihsel savaş modellerini tersine çeviren bir tablo ortaya çıkarıyor.

Bu eğilim, Rus ordusunun klasik yıpratma kapasitesini aşındırırken, insan gücü sürdürülebilirliğini de tartışmalı hale getiriyor.

Enerji altyapısı ve ekonomik baskı

Ukrayna’nın derin saldırıları Rus enerji sektörünü de doğrudan hedef alıyor. Mart ayından bu yana 20’den fazla rafineri ve ihracat terminali vuruldu ve günlük yaklaşık 500 bin varillik kapasite devre dışı kaldı.

Buna rağmen Rusya’nın enerji gelirleri, küresel fiyat artışlarının etkisiyle kısa vadede yüksek seyretmeye devam ediyor. Ancak bu durum, yapısal sorunları gizlemekten öteye geçmiyor.

Rus ekonomisi ilk kez uzun süre sonra daralma sinyalleri verirken, bütçe açığı hedeflerin üzerine çıkmış durumda. Faiz oranlarının yüzde 14,5 seviyesine yükselmesi ve bankacılık sektöründeki kötü krediler, ekonomik kırılganlığı artırıyor.

Savaşın geleceği ve stratejik denge

Savaşın kısa vadede sona ermesi beklenmiyor. Her iki taraf da çatışmayı sürdürme kapasitesine sahip ve müzakere pozisyonlarını koruyor.

Ukrayna, savunma sanayisinde giderek daha fazla kendi kendine yeten bir yapıya doğru ilerliyor. ABD kaynaklı silahların toplam envanter içindeki payı yüzde 20 seviyelerine gerilemiş durumda.

Buna karşılık Rusya, özellikle balistik füze savunması ve hava savunma kapasitesinde kritik boşluklar yaşamaya devam ediyor. Avrupa ile birlikte geliştirilen yeni enerji ve altyapı sistemleri ise kış dönemine hazırlığı güçlendiriyor.

Putin’in stratejik açmazı

Putin’in temel stratejisi, Batı iradesinin ve Ukrayna dayanıklılığının zamanla çökeceği varsayımına dayanıyordu. Ancak mevcut tablo bu teoriyi giderek zayıflatıyor.

Rusya’nın ekonomik baskıya rağmen askeri hedeflerinde ilerleme kaydedememesi, savaşın dinamiğini değiştirmiş durumda. Özellikle Donetsk cephesinde kayda değer bir ilerleme sağlanamaması, stratejik çıkmazı derinleştiriyor.

Buna karşılık Ukrayna’nın geri çekilmek yerine bazı bölgelerde yeniden inisiyatif alması, savaşın yönünü Moskova aleyhine çeviren bir eğilim yaratıyor.

Liderlik baskısı ve risk artışı

Putin üzerindeki iç baskı da giderek artıyor. Güvenlik önlemlerinin sertleşmesi, kamuya açık görünürlüğün azalması ve askeri blogger eleştirilerinin yükselmesi, Kremlin içindeki gerilimi yansıtıyor.

Ancak bu durum rejimin yakın vadede çöküşü anlamına gelmiyor. Daha çok karar alma alanının daraldığı, risk algısının yükseldiği ve yanlış hesaplama ihtimalinin arttığı bir sürece işaret ediyor.

Bu bağlamda en kritik risk, Rusya’nın konvansiyonel savaş yerine hibrit operasyonlara daha fazla yönelmesi ihtimali.

Avrupa’da savunma sanayi hedeflerine veya lojistik hatlara yönelik müdahaleler, NATO ile doğrudan çatışma riskini artırabilecek gri alan operasyonları olarak öne çıkıyor.

Sonuç: Tersine dönen denge

Putin’in hedefi Ukrayna’yı zayıflatmak ve Avrupa’yı bölmekti. Ancak ortaya çıkan tablo, Ukrayna’nın modern savaş teknolojileri açısından dünyanın en gelişmiş askeri ekosistemlerinden birine dönüşmeye başladığını gösteriyor.

Bu dönüşüm yalnızca Ukrayna için değil, Avrupa’nın uzun vadeli güvenlik mimarisi için de kritik bir kazanım oluşturuyor. Yıpranmış bir devlet değil, aksine savaş tecrübesiyle güçlenmiş, İHA üretim kapasitesi yüksek ve teknoloji odaklı bir Ukrayna ortaya çıkıyor.

Savaşın başlangıcında öngörülen “hızlı çöküş” senaryosu artık geçerliliğini kaybetmiş durumda. Bugün tartışılan şey, savaşın kimin ne kadar ilerleyeceği değil, hangi tarafın stratejik dayanıklılığı daha uzun süre koruyacağıdır.