Rusya ve Çin İran’ı Yalnız mı Bıraktı, Yoksa Oyunu mu Yeniden Kurdu? – Reşit Kemal As

Reşit Kemal AS – 02 Mart 2026

 

Son iki gündür aynı cümle dolaşıyor:

“Rusya ve Çin İran’ı yalnız bıraktı.”

 

Yüzeyde bakıldığında tablo bu. Moskova’dan sert bir askeri refleks yok. Pekin’den meydan okuyan bir güvenlik açıklaması gelmedi. İran sahada daha yalnız görünüyor.

Ama jeopolitik, görünen hamlelerden çok görünmeyen pozisyonlarla ilgilidir.

 

Bugün asıl soru şu:

Rusya ve Çin gerçekten geri mi çekildi, yoksa satranç tahtasını başka bir yere mi taşıdı?

 

⸻

 

Sessizlik Her Zaman Zayıflık Değildir

Rusya ve Çin doğrudan askeri angajmana girmedi diye “İran’ı sattılar” demek, oyunu tek hamle üzerinden okumaktır.

Oysa iki ülkenin de uzun süredir uyguladığı model farklı:

 

• Doğrudan savaşmak yerine maliyet üretmek
• Cepheye girmek yerine dengeyi bozmak
• Asker göndermek yerine küresel baskı hatları oluşturmak

 

Rusya zaten Ukrayna sahasında Batı’yı yıpratıyor. Çin ise Pasifik’te ABD’yi sürekli tetikte tutuyor.

İran krizine doğrudan girip Washington’un istediği geniş cepheyi mi açacaklar, yoksa ABD’yi birden fazla dosyada aynı anda zorlamayı mı tercih edecekler?

Stratejik akıl ikinci yolu seçer.

 

⸻

 

İran Dosyası Bir “Test Alanı” mı?

İran üzerinden yürüyen gerilim aslında çok daha büyük bir sınamanın parçası.

ABD’nin refleks süresi, ittifak dayanıklılığı, enerji piyasalarının kırılganlığı, Avrupa’nın pozisyon alma kapasitesi…

 

Bu kriz sadece Tahran meselesi değil.

Bu kriz, Batı bloğunun eş zamanlı baskıya dayanıp dayanamayacağının testi.

 

Rusya ve Çin sahaya inmeyerek bir mesaj veriyor olabilir:

“Bu yükü tek başına ne kadar taşıyabileceksiniz?”

 

⸻

 

Washington Gerçekten Ne Gördü?

 

Donald Trump bu gece belki şunu fark etti:

 

Karşısındaki blok bağırmıyor.

Ama sabırla bekliyor.

 

Çin enerji akışlarını izliyor.

Rusya askeri kapasitesini tüketmeden pozisyon alıyor.

Küresel Güney ülkeleri ise gelişmeleri not ediyor.

 

Bu, klasik bir meydan savaşı değil.

Bu, dayanıklılık savaşı.

 

⸻

 

Ters Köşe Nerede?

 

Herkes Rusya ve Çin’den sert bir askeri çıkış beklerken, onların kontrollü mesafe politikası aslında daha tehlikeli olabilir.

 

Çünkü doğrudan müdahale;

ABD’ye meşruiyet sağlar.

 

Ama mesafeli duruş;

ABD’yi yalnızlaştırma potansiyeli taşır.

 

Enerji fiyatları yükselirse,

Avrupa baskı altında kalırsa,

Pasifik’te gerilim artarsa,

 

Washington aynı anda kaç cepheyi yönetebilir?

 

⸻

 

Asıl Satranç

 

Jeopolitik bazen bir ülkeyi savunmak değil;

rakibin hamle alanını daraltmaktır.

 

Rusya ve Çin İran için savaşmıyor olabilir.

Ama İran üzerinden küresel güç mimarisini yeniden test ediyor olabilir.

 

Bu nedenle “yalnız bıraktılar” yorumu erken bir hüküm olabilir.

 

Belki de mesele şudur:

Sahaya inmeyen kazanırsa, yeni doktrin bu olacak.

 

Ve o zaman dünya, askeri değil;

sabırla yürütülen stratejilerin çağına girmiş olacak.

 

Jeopolitikte en tehlikeli hamle,

yapılmamış olandır.