WOTTV E-DERGİ
DOLAR 32,2918 -0.08%
EURO 35,0922 0.4%
ALTIN 2.402,67-0,50
BITCOIN 2172765-0,36%
Rus ve Çin Liderlerinden Yoksun G-20 Zirvesi

Rus ve Çin Liderlerinden Yoksun G-20 Zirvesi

12 Eylül 2023 10:11
Rus ve Çin Liderlerinden Yoksun G-20 Zirvesi
0

BEĞENDİM

Prof. Dr. Celalettin Yavuz – Güvenlik Politikaları Uzmanı – 11 Eylül 2023

ABD, Sovyetler ve Çin’in ardından Rusya’nın bile başaramadığı ay yüzeyine birkaç hafta önce uzay aracı indirme başarısıyla uzay çalışmalarında var olduğunu ispatlayan Hindistan’da ilk kez Dünya ekonomisinin %85’ini, dünya ticaretinin %75’ini oluşturan en zengin 20 ülkesini temsil eden G-20 Zirvesi 9-10 Eylül 2023 tarihlerinde düzenlendi. Yakında ismi Bharat Cumhuriyeti’ne dönüştürülecek ülkenin başkenti Yeni Delhi’de, “Küresel güç” mesajı ve “Tek Yeryüzü, Tek Aile, Tek Gelecek” ana temasıyla, gerçekleşen zirve için gecekondular yıkıldı, ara sokaklardaki başıboş maymunlar ve köpekleri toplatıldı. Böylece “gelişmiş ülke” imajı verilmeye çalışılan sunilikler ise eski Demirperde ülkelerini hatırlattı.

Bilindiği üzere G20 üyeleri Almanya, ABD, Arjantin, Avustralya, Brezilya, Çin, Endonezya, Fransa, Güney Afrika, Güney Kore, Hindistan, İngiltere, İtalya, Japonya, Kanada, Meksika, Rusya, Suudi Arabistan, Türkiye ve AB Komisyonu’dur. Hindistan Başbakanı Modi’nin ev sahipliğindeki zirveye Çin ve Rusya gibi iki önemli küresel gücün lideri ve zirveye davet edilen ancak Covid olan İspanya Lideri katılmadılar. Zirveyi öncesi ve sonrasıyla masaya yatırdık.

Önemli Liderlerden Eksik Gerçekleşen G-20 Zirvesi

Ukrayna saldırısı üzerine ABD ve G7 yaptırımları uğrayan Rusya’nın Lideri Putin güvenlik kaygıları sebebiyle 2022’de Endonezya’daki zirveye katılmamıştı, bu yıl da katılmadı. Benzer husus 2008’den bu yana liderler zirvesine katılan Çin tarafında da yaşandı. Zirve öncesi katılmayacağını bildiren Devlet Başkanı Şi Cinping’in yerine yeni Başbakan Li Qiang yer aldı. Dünyanın en zengin ilk 8 ülkesinden ikisinin, en zengin iki ülkesinden birinin liderlerinin katılmadığı bir zirve yaşandı. Çin Lideri Şi’nin zirveye katılmama gerekçelerinden ilki, kısa bir süre önce gerçekleşen BRICS ülkeleri zirvesinde alınan “Genişleme” kararlılığının G20 ile aşındırılması riski olabilir. Beş üyesi (Çin, Rusya, Hindistan, Güney Afrika ve Brezilya) ile BRICS, G7’yi gibi üyesi oldukları G20’yi de rakip gibi görmektedirler. Şi’nin katılmama sebeplerinden bir diğerinin de, her ne kadar gene birkaç hafta önce aralarındaki sınır sorunlarını çözmüş olsalar ve BRICS, ŞİÖ gibi uluslararası kuruluşlarda birlikte üye olsalar da, Hindistan’la devam eden sorunlar sebebiyle olabileceği ileri sürülmektedir.

Geçen yıl üye olmayan Ukrayna’nın Lideri Zelenski video-konferansla “Ukrayna barış formülü” önerisiyle katılmış ve Rusya’yı yok sayarak “G-19” sözünü kullanmıştı. Ancak bu yıl Rusya ile yakın ilişkileri bulunan Hindistan tarafından Zelenski zirveye davet edilmedi.

Zirveden Önemli Notlar

Cumhurbaşkanı R. Tayyip Erdoğan’ın da katıldığı ve birçok ikili görüşmeler yaptığı zirvenin ilk günü Ukrayna savaşında Rusya’ya aba altından sopa gösterircesine önce “ülkelerin toprak bütünlüğüne saygı” esasına vurgu yapıldı, ardından sonuç bildirisine Rusya’yı doğrudan hedef almamaya özen gösterilerek metin yumuşatıldı. Bu arada Türkiye’nin çabalarının takdir edildiği Tahıl Koridoru’nun tekrar işlerlik kazanması talebi ısrarla tekrarlandı.

Afrika Birliği’nin G20 üyesi yapıldığı zirvede ‘Yeşil kalkınma, hızlandırılmış/kapsayıcı ve dirençli büyüme, sürdürülebilir kalkınma hedeflerinde hızlandırılmış ilerleme, teknolojik dönüşüm ve dijital kamu altyapısı, 21. yüzyıl için çok taraflı kurumlar, kadın liderliğinde kalkınma, uluslararası borç yapısında reform, kripto para düzenlemeleri, enerji ve gıda güvenliği” konuları öne çıktı.

Temiz enerjiye geçiş için uzlaşıldı. Gelişmekte olan ülkelerin 2030’a kadar emisyon hedeflerine ulaşmaları için 5,8-5,9 trilyon dolara ihtiyaç duyulacağı, bu maksatla düşük maliyetli finansman için çalışılacağı, küresel yenilenebilir enerji kapasitesinin 3 katına çıkarılacağı taahhüt edildi. Ancak fosil yakıtlara bağımlılığın kademeli azaltılmasında uzlaşılamadı.

Çin ve Rus liderlerin yokluğunda ABD Lideri Biden, istediklerini tam alamasa da Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru anlaşmasını onayladı. Çin’in “Kuşak-Yol”, Rusya’nın “Kuzey-Güney Koridoru” ve bu yeni koridor arasında dileriz bir “koridor savaşı” başlamaz!

Celalettin Yavuz

Güvenlik Politikaları Uzmanı Lisans ve Y. Lisans öğrenimini Milli Savunma Üniversitesinde (Deniz Harp Okulu – 1974; Deniz Harp Enstitüsü-1983) tamamladı. Daha sonra Silahlı Kuvvetler Akademisi öğrenimi (1985-86) gördü ve “Irak’ın Geleceği” ile ilgili bitirme tezini yazdı. 1989-1991 döneminde Führungsakademie (Hamburg/Almanya) 2 yıllık Güvenlik Politikası-Strateji-Stratejik İstihbarat-Jeopolitik, Askeri Tarih eğitimi aldı. “İstanbul Boğazı’nın Karadeniz Sahildarı Ülkeler Üzerindeki Jeopolitik ve Stratejik Etkileri” (Almanca) başlıklı mezuniyet tezini yazdı. Genelkurmay Personel Başkanlığı’nda görevli iken Kıbrıs Barış Harekâtı’nın madalya ve taltif projesini gerçekleştirdi. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı karargâhında NATO Planlama direktifleri ve kuvvet plan çalışmaları üzerinde çalıştı. Ayrıca bir yıl boyunca Deniz Kuvvetleri Komutanı’nın Milli Güvenlik Kurulu (MGK) Toplantı Dosyasını hazırladı. Ege'de gerilimli 1980'li ve 1990'lı yıllarda 2 ayrı geminin komutanlıklarını yaptı. 1994-1997 döneminde Almanya'da Deniz Ataşeliği sırasında Deniz Ataşe Birliği'nin başkanlığına (doyen) ve 143 kişilik Askeri Ataşeler Birliği'nin Yönetim Kuruluna seçildi. Daha sonra Mersin’de Karakol ve Çıkarma Gemileri Komodorluğu’nun ardından Genelkurmay Yunanistan Kıbrıs Dairesinde Yunanistan Şube Müdürü iken “Türk-Yunan Ege’de Güven Arttırıcı Önlemler Paketi” projesinin (Ocak 2000) yöneticiliğini yaptı. Türk-Yunan sorunları üzerinde General-Amiral Oryantasyon Kursu, Harp Akademileri, Milli Güvenlik Akademisi ve TSK İstihbarat Okulu'nda dersler veren Yavuz, Deniz Harp Okulu Dekanı olduğu 2001-2003 döneminde "Denizcilik Tarihi-Deniz Stratejisi", "Askeri Strateji" ve "Liderlik" dersleri verdi. 1994’te Dr., 2002’de Doç.Dr. olan Yavuz, Milli Güvenlik Akademisi öğretim üyesi iken 30 Mart 2004’te istekle emekli oldu ve BİLKENT Üniversitesi’ne ilaveten Milli Güvenlik Akademisi’nde Türk-Yunan Sorunları, Suriye, Ortadoğu, Terörle Mücadele dersleri, 2012’de Prof.Dr. olduktan sonra da Atılım Üniversitesi’nde (2012-2013) ve Kara Harp Okulu Savunma Bilimleri Enstitüsünde (2013 Bahar) Y. Lisans ve Doktora, Ufuk ve Başkent üniversitelerinde lisans dersleri verdi. 2022 yılı başlarında adı Topkapı Üniversitesi olarak değiştirilen “Ayvansaray Üniversitesi”nde İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi’nin kurucu dekanlığını yapan, fakülteyi 16 bölüme çıkartan Prof.Dr. Yavuz, “İstihbarat, Strateji ve Terörizm/Avrupa'da Terör Örgütleri” gibi 3 farklı konuda sertifika dersleri yanında İstanbul Topkapı Üniversitesi’nde lisans ve Y. Lisans dersleri verdi. Güvenlik Bilimleri ve Uygulamaları Y. Lisans programının kurucu ABD Başkanlığını Eylül 2022’ye kadar sürdürerek “Küresel Güvenlik Stratejileri” üzerine sertifika programı hazırladı. Mayıs 2020 ayında uluslararası sempozyum düzenledi ve bizzat sunum yaptı. Milli Savunma Üniversitesi’nde (Harp Akademileri) 2019 yılından beri “Dış Politika Analizi” ile “Küresel Güvenlik Stratejileri” başlıklı ders verdi. Genelkurmay SAREM “Dış Uzman”lık (2003-2010), Türk Askeri Tarih Kurulu (TATK) Genel Kurul üyeliği (1999-2007), Gnkur. Atatürk Araştırma ve Eğitim Merkezi “ATAREM” Genel Kurul Kurucu Üyeliği (1999-2007), Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Eğitim/Öğretim Kurulu üyeliği (2001-2003), Türkiye Emekli Subaylar Derneği (TESUD) “Strateji” Grubu üyeliği (2005-2011), Türk Ocakları Genel Merkezi Hars Heyeti (en üst düzeydeki kültür kurulu) üyeliği (2004-2010), TÜRKSAM düşünce kuruluşunun Kurucu Başkan Yardımcısı ve Terör Bölümü Başkanlığı (2008-2012) yapan Prof.Dr. Yavuz, pek çok süreli yayının yayın ve hakem kurullarında yer almaktadır. Almanca ve İngilizce bilen Prof.Dr. Yavuz’un “Güvenlik politikaları, Askeri Tarih/Strateji, İstihbarat, Ortadoğu, çevre ülkeler, terörle mücadele, bölgesel-küresel sorunlar, küresel güvenlik stratejileri ve Deniz Tarihi konularında, çoğu müstakilen yazılmış 30’un üzerinde kitabı ve süreli dergilerde yazılmış çok sayıda makalesi mevcuttur. Halen Anadolu Ajansı ve Yeni Şafak gazetesinin “Düşünce Günlüğü” bölümünde her ay “Bölgesel ve Küresel Güvenlik Politikaları” üzerine analizleri yayınlanan Yavuz’un son dönemde Stratejik Düşünce Enstitüsü (SDE)’de konferansları, sitesinde yazıları yayınlanmakta olup, gene son zamanlarda Devlet Dergisi ve Türk Yurdu dergilerinde de yazıları yayınlanmaktadır. Ayrıca, Eylül 2022’den itibaren TRT Türkiye’nin Sesi Radyosu’nda haftada bir gün “Mavi Vatan” adlı bir programın yapımcılığını (ve yorumculuğunu) yapmaktadır. Ankara’da ikame eden Prof.Dr. Yavuz, evli, iki çocuk babası olup Almanca ve İngilizce bilmektedir.

    En az 10 karakter gerekli
    Gönderdiğiniz yorum moderasyon ekibi tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır.