ABD merkezli önemli düşünce kuruluşlarından American Enterprise Insitute’de, ABD Başkanı Trump’ın gümrük vergilerinden savaşlara kadar son dönemdeki hamlelerinin küresel, sistemi nasıl etkileyebileceğine dair değerlendirmelerin yapıldığı bir analiz yayınlandı.

Trump’ın ikinci dönemindeki gümrük vergisi tehditlerinden İran’a karşı savaşa kadar çok sayıda hamlesi ile büyük bir kumar oynadığı belirtilen analizde; ABD’yi tamamen kontrolden çıkmış bir hegemon güç yapmakla, küresel sistemde esas olacak bir imparatorluk yapma arasında büyük bir risk aldığı tespiti yapıldı.

Analizde ayrıca; Trump’ın bu stratejisinin saç ayakları ve olası küresel etkilerine dair öngörülere ve değerlendirmelere yer verildi.

İşte American Enterprise Insitute’de yayınlanan analiz:

Savaşların yarı doğruları ve klişeleri öldürme gibi bir huyu vardır. Orta Doğu’daki mevcut çatışma da bölye bir sürecin hayata geçmesine neden oluyor.

Trump’ın ikinci başkanlığının on dördüncü ayında, savaş dünya ekonomisini yeniden kurguluyor ve ABD ittifaklarını dönüştürüyor. Politikaları ve savaşları, Latin Amerika’dan Orta Doğu’ya kadar bölgeleri yeniden şekillendiriyor.

Trump’ın stratejisinin en iyi yönleri, Amerika’yı girdiği daha sert döneme avantajlı biçimde konumlandırabilir. Kendine güvenen bir süper güç, demokratik dünya için kolektif bir değer olabilir.

Buna karşın Trump’ın devlet yönetiminin kötü yönü ise, kontrolden çıkmış bir hegemonun daha zayıf, daha yalnız ve daha etkisiz hale gelme riski olarak görüüyor.

Yani Trump iddiali bir kumar oynuyor gibi görünüyor.

İzolasyonizm sonrası

On yıllardır Trump, “bedavacı müttefiklerin” ABD’nin cömertliğinden beslendiğini, açık ticaret sisteminin Amerika pahasına diğer ülkeleri zenginleştirdiğini savunuyor. Uzun süreli ulus inşa etme misyonlarının somut fayda sağlamadan ABD kapasitesini tükettiğini, demokrasi yayma takıntısının Amerika’yı anlamsız maceralara sürüklediğini ileri sürüyor.

Trump’ın özetle asıl eleştirisi ise, “dünya düzeni” ve “küresel sorumluluk” gibi soyut kavramların Amerika’nın gücünü acımasızca sömürdüğü ve kendi çıkarlarını engellediği yönünde.

Trump’a göre güçlü bir imparatorluk gibi “kazanmasını” bilmek gerekiyor.

Nitekim Trump’ın ikinci dönem Ulusal Güvenlik Stratejisi bu hedefi açıkça ortaya koydu.

Ulusal Güvenlik Strateji belgesinde;

“Amerika’nın önümüzdeki on yıllar boyunca dünyanın en güçlü, en zengin, en etkili ve en başarılı ülkesi olarak kalmasını sağlamak.”

ifadeleri kullanıldı.

Küresel düzenin yeniden kurulması

Bu stratejinin ilk ayağı küresel ekonomiyi yeniden şekillendirmek gibi görünüyor. Trump, ABD’nin küresel istikrar ve refah adına özel yükler taşıması gerektiği fikrini reddediyor ve ikinci döneminde dış politida tamamen fayda sağlamaya odaklanmış gibi görünüyor.

Trump, Endonezya’dan Birleşik Krallık’a kadar ülkelerle tek taraflı ticaret anlaşmaları yapmak için tarifeleri kullanıyor ve anlaşmazlıklar yaşadığında “güç yoluyla barış” yaklaşımını ekonomide de kullanmaktan çekinmiyor.

Aynı anda Trump,Venezuela kaynaklarının kontrolü ve Orta Doğu müttefikleriyle anlaşmalar yoluyla “enerji hakimiyeti” peşinde olduğunu ortaya koyuyor. Yönetimi, ABD teknolojisini ihraç ederek ve Suudi Arabistan ile BAE gibi ülkeleri Amerikan ekosistemine dahil ederek “yapay zeka üstünlüğü” kurmaya çalışıyor.

Trump ayrıca Afrika’dan Kafkasya’ya kadar uzanan bölgelerde de “güç yoluyla barış” yaklaşımını kaynaklar ve altyapı üzerinde nüfuz elde etmek için kullanmaktan çekinmiyor.

Stratejinin ikinci ayağında ise Trump, ABD’nin ittifaklarını kökten yeniden müzakere ediyor.

Avrupa ve Batı Pasifik’teki müttefiklerini kendi savunmalarına daha fazla yatırım yapmaya zorlayarak ABD taahhütlerini sınırlıyor ve aynı zamanda onları ABD ekonomisine büyük yatırımlar yapmaya zorlayarak avantaj elde etmeye çalışıyor.

Çok kutupluluk miti

İşte bu tablo aslında, küçülen bir süper gücü değil, gücünü maksimize etmeye çalışan bir süper gücü temsil ediyor.

Evet bu strateji, ABD’nin küresel hegomanyasını kaybetmesi ile de sonuçlanabilir. Ancak Trump, bu kumarı göze almış görünüyor.

Trump, çok kutupluluk mitini parçalamaya ve yalnızca ABD, Rusya ve Çin’in arzuladığı türden geniş bir etki alanına sahip bir dünya istiyor.

Sonuç olarak, Trump’ın ikinci dönemi bir ikilem sunuyor: Yenilenme mi, yoksa çöküşe giden bir yol mu? Gerçek şu ki, bu politika aynı anda hem güçlendiriyor hem zayıflatıyor.

Trump’ın yaklaşımı, bir yandan ABD’nin avantajlarını pekiştirme potansiyeli taşırken, diğer yandan müttefikleri yabancılaştıran ve uluslararası sistemi aşındıran riskler barındırıyor.