Türkiye genelinde büyük ilgi gören Depozito İade Sistemi’nde (DOA) suistimallerin ve uzun kuyrukların önüne geçmek amacıyla 17 Temmuz itibarıyla çok kritik bir karar devreye alınıyor. Peki, TCKN ve telefon numarasıyla girişlerin kısıtlanacağı yeni dönemde ödemeler nasıl yapılacak ve sistem nasıl işleyecek? İşte cebinizi yakından ilgilendiren tüm detaylar…

Depozito iade sisteminde neden acil değişiklik yapıldı

Türkiye genelinde 1 Temmuz itibarıyla resmen hayata geçirilen Depozito İade Sistemi, vatandaşlardan yoğun ilgi gördü. Ancak sistemin devreye girmesiyle birlikte iade makinelerinin önünde uzun kuyruklar oluşması, makinelerin bazı kişilerce uzun süre meşgul edilmesi ve günlük limitlerin farklı kişilere ait kimlik bilgileriyle aşılmaya çalışılması gibi suistimaller baş gösterdi. Yaşanan bu aksaklıkların önüne geçmek amacıyla yetkililer düğmeye bastı ve sisteme giriş yöntemlerinde radikal bir değişikliğe gitme kararı aldı.

17 Temmuz’dan itibaren hangi yeni kurallar geçerli olacak

Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) Başkanı Nurullah Öztürk, CNBC-e’ye yaptığı açıklamalarda sistemdeki tıkanıklıkları ve suistimalleri engellemek için 17 Temmuz’dan itibaren TCKN ve cep telefonu numarası ile sisteme girişlerin belli bir dönemliğine kısıtlanacağını duyurdu. Bu yeni düzenlemeyle birlikte, iade işlemi yapmak isteyen vatandaşlar artık sadece DOA mobil uygulaması üzerinden üretecekleri QR kod ile sisteme giriş yapabilecek. Bu sayede hem kuyrukların azaltılması hem de adil bir kullanım ortamının sağlanması hedefleniyor.

Ambalaj başına ne kadar ödeniyor ve ilk veriler neler söylüyor

Mevcut sistem kapsamında vatandaşlar, üzerinde DOA logosu bulunan içecek ambalajlarını iade makinelerine ya da manuel olarak belirlenen iade noktalarına teslim ediyor. Teslim edilen her bir ambalaj için vatandaşların hesabına ambalaj başına 1 lira teşvik bedeli aktarılıyor. Sisteme olan yoğun katılım rakamlara da yansıdı. TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk, sistemin ilk 10 günlük diliminde yaklaşık 20 milyon ambalajın başarıyla iade edildiğini ve mobil uygulamayı indiren kayıtlı kullanıcı sayısının kısa sürede 2 milyonu aştığını belirtti. Şu ana kadar sisteme 482 içecek üreticisi ile 3 bin 673 ambalajlı içecek dahil olurken, entegrasyon süreci ilk etapta yaklaşık 2 bin 500 depozito iade makinesiyle başlatıldı.

Makine sayısı kaça çıkacak ve ekonomiye nasıl bir katkı sağlanacak

Sistemin zamanla tam kapasiteye ulaşmasıyla birlikte Türkiye genelindeki depozito iade makinesi sayısının 20 bine çıkarılması planlanıyor. Ayrıca manuel iade noktalarının da hızla yaygınlaştırılarak 2026 yılı sonunda en az 10 bine, 2027 yılı sonunda ise yaklaşık 30 bine ulaştırılması hedefleniyor. Süreç içerisinde marketler, bakkallar, büfeler, oteller, restoranlar ve kafeler de kademeli olarak bu sisteme entegre edilecek. Öztürk, DOA’nın kamu bütçesinden finanse edilmediğinin altını çizerek, finansmanın piyasaya ambalajlı ürün süren firmaların ödediği depozito katılım bedellerinden karşılandığını ifade etti. Sistemin tam kapasiteyle çalışmaya başlamasıyla, içecek ambalajı ham maddesi ithalatında yüzde 35 ila 40 oranında bir azalma yaşanması ve cari açığa yıllık en az 600 milyon dolar katkı sağlanması öngörülüyor.