ABD’nin önde gelen yayın organlarından The Hill’de, Ukrayna–Rusya savaşının Ortadoğu’ya taşan vekalet boyutu ve ABD–İran gerilimiyle kesişen yeni güvenlik mimarisi üzerine bir analiz yayınlandı.

Rusya ve İran arasındaki askeri teknoloji paylaşımının ve Ukrayna’nın Körfez ülkeleriyle geliştirdiği savunma iş birliklerinin, savaşın artık tek bir cephede değil çok katmanlı bir jeopolitik ağ üzerinden yürütüldüğüne işaret ettiği vurgulanan analizde, Moskova’nın Tahran’a drone ve istihbarat desteği sağlaması ile Kiev’in Arap Körfezi’ne askeri danışmanlık ve hava savunma katkısı sunması detaylandırıldı.

Analizde ayrıca, Ukrayna ve Rusya’nın sahadaki kazanım iddialarının büyük ölçüde örtüşmediği, savaşın beşinci yılında tarafların stratejik hedeflerine ulaşmakta zorlandığı ve bu durumun ABD’nin Ukrayna’ya yönelik askeri desteğini artırmasını daha kritik hale getirdiğine dair değerlendirmelere yer verildi.

İşte The Hill’de yayınlanan analiz:

ABD ile İran arasındaki düşük yoğunluklu savaş dalgalı biçimde sürerken, Rusya ile Ukrayna da Ortadoğu sahasında kendi vekalet savaşlarını derinleştiriyor.

Savaşın merkezindeki dinamik artık yalnızca iki cepheyle sınırlı değil; çatışma ağları bölgesel aktörler üzerinden yeniden dağılıyor.

Moskova–Tahran askeri entegrasyonu

İran’ın Rusya’nın İHA üretim altyapısına sağladığı destek ve Shahed-16 insansız hava araçlarının transferi ile yaklaşık 1.300 ek İHA bileşeninin tedariki, Moskova’nın Tahran’a karşılık vermesine yol açtı.

Rusya, ABD ve İsrail’e yönelik saldırılarda kullanılmak üzere İran’a Rus yapımı kopya dronlar sağlıyor. Ukrayna kaynaklarına göre Moskova ayrıca İran’a istihbarat desteği veriyor; ABD savaş gemileri ve uçaklarına yönelik hedefleme bilgileri ile birlikte gıda ve tıbbi malzeme temin ediyor.

Ukrayna ise İran saldırılarına maruz kalan Arap Körfez ülkelerine güvenlik desteği sağlıyor. Kiev, Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne yaklaşık 200 askeri danışman göndererek özellikle drone ve füze tehditlerine karşı savunma kapasitesini güçlendirmeyi hedefliyor.

Drone savunma kapasitesinin yayılması

Ukrayna, kendi savaş deneyiminden hareketle düşük maliyetli drone önleyici sistemler geliştirdi. Yeterli finansman sağlanması halinde günlük en az 2.000 üretim kapasitesine ulaşabileceği değerlendiriliyor. Bu sistemler, Rus dronlarının hem askeri hem de sivil hedeflere verdiği zararı önemli ölçüde azaltmış durumda.

Mart ayı sonunda Ukrayna, Suudi Arabistan, BAE ve Katar ile on yıllık savunma anlaşmaları imzaladı. Bu anlaşmalar kapsamında Kiev, her ülkeye entegre hava savunma sistemleri sağlamayı taahhüt ediyor.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, bu yapının yalnızca önleyici sistemlerden değil; savunma hatları, yazılımlar ve elektronik harp kabiliyetlerinden oluşan bütüncül bir yapı olduğunu vurguladı.

Sistem ayrıca deniz platformlarını da kapsıyor. İnsansız bir deniz aracından fırlatılan bir drone’un Shahed tipi İHA’yı düşürmesi, deniz savaş tarihinde bir ilk olarak kaydedildi. Anlaşmalar aynı zamanda ortak üretim modelini de içeriyor ve üretim hatlarının hem Ukrayna’da hem de ortak ülkelerde kurulmasını öngörüyor.

Savaşın askeri dengesi ve sınırlı kazanımlar

Beşinci yılına giren çatışmada Rusya ile Ukrayna sahada kilitlenmiş durumda. Ukrayna, son aylarda yaklaşık 400 kilometrekarelik alanı geri aldığını ve özellikle doğu Dnipropetrovsk bölgesinde ilerleme kaydettiğini iddia ediyor.

Zaporizhzhia hattında da sınırlı kazanımlar söz konusu.

Rusya ise daha geniş ölçekli ilerleme açıkladı. Genelkurmay Başkanı Valery Gerasimov, yıl başından bu yana 1.700 kilometrekareden fazla alan ele geçirildiğini ve Luhansk bölgesinin tamamının kontrol altına alındığını öne sürdü.

Ancak bağımsız değerlendirmeler, Rusya’nın bu iddiaların çok gerisinde olduğunu ve gerçek kazanımların 1 Ocak’tan bu yana 900 kilometrekarenin altında, Mart başından itibaren ise yaklaşık 60 kilometrekare seviyesinde kaldığını ortaya koyuyor.

Genel tablo, iki tarafın da stratejik hedeflerine ulaşamadığı bir denge durumuna işaret ediyor. Ukrayna ilerleme kaydediyor ancak Rus hatlarını kıracak ölçekte bir geri püskürtme gerçekleştiremiyor; Rusya ise ilerliyor ancak Kremlin’in hedeflediği operasyonel derinliğe ulaşamıyor.

Washington’un rolü ve stratejik denge

Bu tablo, Washington’un Ukrayna’ya desteğini artırmasının kritik önemini daha da belirgin hale getiriyor. ABD, Avrupa ülkelerine Ukrayna’ya aktarılmak üzere silah satışlarını sürdürse de mevcut destek seviyesinin yetersiz olduğu değerlendiriliyor.

Ukrayna, kendi üretim kapasitesiyle ihtiyaçlarının yarısından fazlasını karşılayabilir hale gelmiş olsa da özellikle hava savunma sistemlerinde Avrupa’dan daha yüksek seviyede tedarik talep ediyor. Avrupa sanayi altyapısının sınırlı kapasitesi dikkate alındığında,

ABD’nin hem Ortadoğu hem de Avrupa cephelerinde eş zamanlı olarak savunma üretim yükünü taşıması kritik bir denge unsuru olarak öne çıkıyor.

Sonuç olarak, Ukrayna’nın ABD güçlerine yönelik saldırılara karşı hızlı destek sağlaması, Washington için karşılıklılık ilkesini daha görünür hale getirirken, savaşın küresel savunma mimarisi üzerindeki etkisini de derinleştiriyor.