ABD merkezli yayın organlarından Real Clear World’de, İran savaşı sonrası Ortadoğu’da hızlanan yeni bloklaşma sürecinin, Körfez içindeki ayrışmaların ve ortaya çıkan yeni güvenlik eksenlerinin değerlendirildiği bir analiz yayınlandı.

Analizde, ABD-İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşın bölgesel dengeleri köklü şekilde değiştirdiği ve özellikle Körfez İşbirliği Konseyi içerisindeki kırılmaları derinleştirdiği tespiti yapıldı. Bu kapsamda, Birleşik Arap Emirlikleri’nin Suudi Arabistan’dan uzaklaşarak İsrail ve ABD eksenine yaklaşmasının, Ortadoğu’da yeni bir stratejik hizalanmanın habercisi olduğu değerlendirmesine yer verildi.

Analizde ayrıca; Suudi Arabistan’ın Pakistan, Türkiye, Katar ve Mısır ile geliştirdiği güvenlik ve diplomatik iş birlikleri ile BAE-İsrail-Hindistan-ABD hattında yeniden canlanan I2U2 oluşumunun, bölgede birbirine rakip yeni blokların ortaya çıkmasına yol açtığına dikkat çekildi. Körfez’de enerji politikaları, savunma iş birlikleri ve İran’a yönelik yaklaşım farklılıklarının ise önümüzdeki dönemde Ortadoğu’daki güç mücadelesini daha da sertleştirebileceği vurgulandı.

İşte Real Clear World’de yayınlanan analiz:

ABD tarafından desteklenen BAE-İsrail-Hindistan yakınlaşması, Hindistan, İsrail, Birleşik Arap Emirlikleri ve ABD’den oluşan I2U2 oluşumunun yeniden canlandığını ortaya koyuyor.

Uzun yıllar boyunca büyük ölçüde pasif kalan bu stratejik yapı, artık küresel stratejik denklem üzerinde daha fazla etkide bulunmayı hedefliyor.

ABD-İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaş, Ortadoğu’da blokların yeniden hizalanmasına yol açtı. BAE’nin OPEC’ten ayrılma kararı, Körfez ülkelerinin artık aynı çizgide olmadığını gösteriyor.

İran’a yönelik misilleme ve arabuluculuk konularındaki görüş ayrılıkları, BAE’yi Suudi Arabistan’dan uzaklaştırarak İsrail eksenine yaklaştırdı. Demir Kubbe hava savunma sisteminin BAE’ye transfer edilmesi, Abu Dabi yönetiminin İsrail’i yeni güvenlik garantörü olarak gördüğünü ortaya koyuyor.

Çatışmalar sürerken Hindistan Dışişleri Bakanı’nın BAE’ye gerçekleştirdiği dikkat çekici ziyaret ve ABD’nin örtülü desteği ise bu yeniden hizalanmanın yalnızca bölgesel değil, I2U2’nin küresel ölçekte yeniden yükselişinin bir parçası olduğunu gösteriyor.

Suudi-BAE ayrışması

Suudi Arabistan ile BAE arasında uzun süredir devam eden görüş ayrılıkları, Yemen’de Güney Geçiş Konseyi’ne verilen destek nedeniyle açık bir çatışmaya dönüştü. Libya’da rakip grupların desteklenmesi, Sudan konusundaki farklı yaklaşımlar, İsrail ile diplomatik ilişkiler ve Somaliland meselesi de iki ülke arasındaki ayrışmayı derinleştirdi. ABD-İsrail’in İran’a karşı savaşı ve tarafların bu savaşa yönelik tutumu ise iki ülkeyi tamamen farklı kamplara itti.

Suudi yönetimi, Pakistan’ın tavsiyesi doğrultusunda İran ile ABD arasındaki müzakere sürecini destekledi. Veliaht Prens Muhammed bin Selman, Pakistan’ın önce kolaylaştırıcı ardından da arabulucu rolünü onayladı.

Suudi Arabistan ayrıca, İsrail’in Doha’ya düzenlediği saldırıların ardından Eylül 2025’te Pakistan ile imzaladığı karşılıklı savunma anlaşmasını devreye sokmaktan kaçındı. Bu karar, İran ile doğrudan bir çatışmanın önüne geçti. Aynı zamanda Pakistan’ın Suudi egemenliğini savunma taahhüdünü yinelemesi sayesinde İran ile Pakistan arasında da olası bir gerilim engellendi ve savaşın daha geniş bir bölgeye yayılması önlenmiş oldu.

BAE yönetimi ise Suudi Arabistan’ın misilleme konusundaki çekingen tutumunu eleştirdi. Çatışmalar sırasında İran saldırılarından en fazla etkilenen ülkenin BAE olduğu belirtilirken, Abu Dabi yönetimi İran’a karşı daha sert askeri karşılık verilmesini ve İran’ın saldırı kapasitesinin ciddi şekilde zayıflatılmasını savundu.

Pakistan öncülüğündeki müzakere girişimlerini reddeden BAE, Pakistan Merkez Bankası rezervlerinde bulunan 3,5 milyar dolarlık mevduatın geri çağrılmasını talep ederek İslamabad’a baskı uyguladı.

Suudi Arabistan’ın liderlik mücadelesi

Suudi Arabistan son dönemde bölgesel liderliğini korumakta ciddi zorluklarla karşı karşıya kaldı. Krallık bir yandan topraklarındaki ABD üslerine yönelik İran saldırılarıyla karşı karşıya kalırken, diğer yandan BAE’nin meydan okumasıyla mücadele ediyor.

Körfez İşbirliği Konseyi içindeki çatlakların büyümesi ve İran tehdidinin sürmesi, Riyad yönetimini diplomatik ve stratejik girişimlerini artırmaya itti.

Nükleer silaha sahip Pakistan, Suudi Arabistan’ın temel güvenlik sağlayıcısı olarak öne çıktı. Pakistan, İran ile ilişkilerini ve Mayıs 2025’te Hindistan ile yaşanan savaş sonrası Trump yönetimiyle geliştirdiği diyaloğu kullanarak İran savaşında önemli bir aktöre dönüştü.

İslamabad’ın geçici ateşkes sağlanmasındaki rolü, Suudi Arabistan’ın güvenlik kaygılarını azaltırken, Pakistan’ın karşılıklı savunma anlaşması kapsamında Suudi Arabistan’a 13 bin asker ve 20 savaş uçağı konuşlandırdığı belirtiliyor. Riyad yönetiminin ABD güvenlik garantilerine duyduğu güven azalırken, Pakistan’ın sunduğu “nükleer şemsiye” daha kritik hale geliyor.

Pakistan’ın sağladığı güvenlik güvenceleri, Suudi Arabistan’ın bölgesel liderliğini sürdürmesi açısından hayati önem taşıyor. Riyad yönetimi, Pakistan’ın diplomatik ve stratejik desteğinin yanı sıra Türkiye ile de yakın diplomatik temaslarını artırıyor. Katar ve Mısır’ın da mevcut süreçte Suudi Arabistan’ın yanında konumlandığı görülüyor.

Dörtlü güvenlik bloğu ihtimali

Suudi Arabistan, Türkiye ve Mısır dışişleri bakanlarının Pakistan’a gerçekleştirdiği ziyaret, yeni bir bölgesel blok ihtimalini gündeme taşıdı. Bu ülkelerin çoğunlukla Sünni kimliğe sahip olması, oluşuma mezhepsel bir boyut kazandırdı.

NATO veya QUAD benzeri stratejik bir blok fikri ise Pakistan ile Suudi Arabistan arasında mevcut olan karşılıklı savunma anlaşması nedeniyle daha fazla dikkat çekmeye başladı. Geçen yıl İsrail’in Doha’ya yönelik saldırılarının ardından imzalanan bu anlaşma, Suudi Arabistan’ın egemenliğine yönelik bir tehdit durumunda Pakistan’ın nükleer koruma sağlamasını öngörüyor.

Türkiye’nin bu güvenlik mimarisine dahil edilmesine yönelik görüşmelerin Ocak ayında başladığı ve Pakistan Savunma Üretim Bakanı Raza Hayat Harraj tarafından doğrulandığı ifade ediliyor. Bölgedeki güvenlik ortamı, mevcut stratejik anlaşmalar ve BAE-Suudi Arabistan ayrışmasının derinleşmesi, Riyad yönetimi açısından dörtlü güvenlik iş birliğini daha cazip hale getiriyor.

Türkiye’de gerçekleştirilen takip toplantısı da dört ülke arasındaki koordinasyonu güçlendirerek ortak diplomatik cephe görüntüsünü pekiştirdi.

BAE’nin OPEC’ten ayrılması

BAE’nin OPEC ve OPEC+’tan ayrılma kararı, Abu Dabi ile Riyad arasındaki ayrışmanın artık geri dönülmez bir noktaya ulaştığını gösteriyor. Suudi Arabistan’ın petrol üretim kotaları ve fiyat yönetimi üzerindeki hakimiyeti, Körfez üzerindeki liderliğinin temel unsurlarından biri olarak görülüyordu.

Ancak BAE’nin OPEC’ten ayrılması, Abu Dabi’nin artık Suudi liderliğini kabul etmek istemediğini ortaya koyuyor.

BAE, petrol üretimini artırarak gelirlerini ciddi şekilde yükseltmeyi hedefliyor. Buna karşılık petrol fiyatlarının düşmesi, sınırlı üretim ve yüksek fiyat politikasından faydalanan Suudi Arabistan’ın ekonomik çıkarlarını doğrudan zedeleyebilir. Abu Dabi’nin son hamleleri, Riyad’ın enerji alanındaki kontrolüne açık bir meydan okuma niteliği taşıyor.

I2U2’nin yeniden yükselişi

İran savaşı sonrasında BAE, Kuveyt ve Bahreyn’in desteğiyle açık biçimde İsrail’in yanında konumlandı ve Suudi Arabistan öncülüğündeki arabuluculuk girişimlerini reddetti.

BAE’li Bakan Rim İbrahim el-Haşimi, İran’a karşı ABD ve İsrail ile iş birliğinin daha da güçlendirileceğini açıkladı ve Batılı müttefiklerden uzaklaşma ihtimalini reddetti. İsrail’den BAE’ye Demir Kubbe sistemi ve diğer savunma ekipmanlarının transfer edilmesi, iki ülke arasındaki stratejik iş birliğinin somut göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Bu iş birliği, bölgede ABD çıkarlarıyla uyumlu hareket eden iki aktörün ortaklığı şeklinde şekilleniyor.

Hindistan’ın sürece dahil olması ise bu gelişen ittifakı bölgesel boyutun ötesine taşıyor. Hindistan Dışişleri Bakanı Subrahmanyam Jaishankar’ın BAE ziyareti, Yeni Delhi’nin BAE’nin artan bölgesel özerkliğinden faydalanma ve Ortadoğu’daki Pakistan etkisini dengeleme arayışına işaret ediyor.

İsrail ile güçlü stratejik ilişkilere sahip olan ve Washington ile ilişkilerini yeniden güçlendirmek isteyen Hindistan, bölgesel bloklaşmayı önemli bir fırsat olarak görüyor. Yeni Delhi ayrıca Pakistan-Suudi Arabistan savunma anlaşmasına karşı denge oluşturmak amacıyla BAE ile stratejik savunma ortaklığı geliştirdi.

I2U2 üyeleri arasındaki yakınlaşmanın yalnızca İran’a karşı bir denge oluşturmayacağı, aynı zamanda Suudi Arabistan öncülüğündeki bloğu da zayıflatacağı değerlendiriliyor.

Hindistan açısından I2U2’nin yeniden canlanması, Mayıs 2025’te Pakistan karşısında yaşadığı ağır yenilginin ardından içine düştüğü stratejik yalnızlıktan çıkış fırsatı olarak görülüyor.

Yeniden şekillenen I2U2 tablosu, Körfez İşbirliği Konseyi’nin artık yekpare bir yapı olmadığını ve Ortadoğu’da yeni karşıt blokların ortaya çıktığını gösteriyor.