Teknoloji devi IBM, kuantum bilgisayarı yarışında kartları yeniden dağıtacak tarihi bir yatırıma imza atıyor. Önümüzdeki beş yıl içinde 10 milyar dolardan fazla bütçe ayıracağını duyuran şirket, 2029 yılına kadar hayata geçirmeyi planladığı ticari kuantum bilgisayarlarıyla bilim ve endüstride yeni bir çağ başlatarak rakiplerine fark atmayı hedefliyor.

Teknoloji dünyasında taşları yerinden oynatacak devasa bir bütçe açıklandı. 1911 yılında kurulan ve bilişim tarihine yön veren ABD merkezli teknoloji şirketi IBM, önümüzdeki beş yıl boyunca kuantum bilişim teknolojilerine 10 milyar dolardan fazla yatırım yapacağını duyurdu. Bugüne kadar 90’dan fazla kuantum sistemi geliştirerek bu alanda rakiplerinin toplamından daha fazla sisteme imza atan şirket, vites yükseltti. IBM, 2029 yılına kadar ilk büyük ölçekli ticari kuantum bilgisayarı hizmete sunarak küresel pazarda liderliği elinde tutmayı amaçlıyor.

Klasik bilgisayarların ötesinde bir güç “bit” yerine “kübit” dönemi

Peki, bu teknolojiyi bu kadar özel kılan ve milyarlarca dolarlık yatırımları cezbeden unsur ne? Klasik bilgisayarlar bilgiyi yalnızca 0 veya 1 değerini alabilen “bit”ler üzerinden işlerken, kuantum bilgisayarlar aynı anda hem 0 hem de 1 durumunda bulunabilen “kübit”leri kullanıyor. Bu devrimsel fark sayesinde kuantum bilgisayarlar, çok sayıda olasılığı eş zamanlı olarak değerlendirebiliyor. Teorik olarak günümüzün en güçlü süper bilgisayarlarından çok daha yüksek işlem kapasitesine ulaşabilen bu sistemler, geleceğin anahtarı olarak görülüyor.

Kuantumun önündeki en büyük engel nasıl aşılacak

Ancak bu muazzam gücün önünde henüz aşılması gereken ciddi bir yapısal engel bulunuyor. Mevcut kuantum bilgisayarlar, yüksek hata oranları nedeniyle araştırma laboratuvarlarının dışındaki ticari uygulamalarda henüz güvenilir şekilde kullanılamıyor. IBM, gerçekleştireceği 10 milyar dolarlık yeni yatırımla tam da bu hata sorununu kökten çözmeyi hedefliyor. Şirket, geliştirmeyi planladığı yeni sistemlerle hata payını minimize ederek sağlık sektöründe yeni moleküllerin keşfi, gelişmiş algoritmaların geliştirilmesi ve tamamen yeni malzemelerin bulunması gibi kritik alanlarda çığır açıcı ilerlemeler sağlamayı amaçlıyor.

Dev bütçe nerelerde kullanılacak ve “Anderon” projesi nedir

IBM, 10 milyar dolarlık devasa bütçenin araştırma faaliyetleri, yeni tesislerin inşası, stratejik ortaklıklar ve olası satın almalarda kullanılacağını bildirdi. Bu büyük yatırım hamlesinin sinyalleri aslında kısa süre önce verilmişti. Açıklama, IBM ile ABD Ticaret Bakanlığı’nın geçtiğimiz günlerde ABD’de yalnızca kuantum çip üretimine odaklanacak “Anderon” adlı yeni bir fabrika kurulması için niyet mektubu imzalamasının hemen ardından geldi. 2022 yılında dönemin ABD Başkanı Joe Biden döneminde çıkarılan CHIPS Yasası kapsamında federal teşviklerle bu projeye 1 milyar dolar aktarılması planlanırken, IBM de aynı miktarda yatırım yapacağını taahhüt ederek projeye ortak oldu.

Küresel kuantum yarışı kızışıyor

Kuantum bilişim alanındaki bu hamleler sadece şirketler arasında değil, devletler düzeyinde de büyük bir rekabete dönüşmüş durumda. Fransa kısa süre önce kuantum ve yarı iletken teknolojilerine 1,7 milyar dolarlık bir yatırım paketi açıklayarak gücünü gösterdi. Almanya, Çin, İngiltere ve Kanada da bu alanda milyarlarca dolarlık bütçelerle önemli yatırımlar gerçekleştiriyor. Sektörün geleceği ise oldukça parlak görünüyor; danışmanlık şirketi McKinsey & Company, kuantum teknolojilerinin 2035 yılına kadar küresel ekonomide 2,7 trilyon dolarlık devasa bir değer yaratabileceğini öngörüyor. ABD cephesinde ise Google ve Microsoft gibi teknoloji devleri de bu büyük pastadan pay almak ve kuantum bilişim alanında liderliği kapmak için amansız bir yarış sürdürüyor.