ABD’nin önde gelen yayın organlarından New York Post’da, Trump yönetiminin İran’a yönelik başlattığı abluka kararı ve “azami ekonomik baskı” stratejisinin etkilerine dair bir analiz yayınlandı.

Söz konusu hamlenin, Hürmüz Boğazı üzerinden yürütülen enerji denkleminde oyunun kurallarını değiştirebilecek nitelikte olduğu vurgulanan analizde, bu stratejinin İran’ı ekonomik olarak köşeye sıkıştırmayı hedeflediğine dikkat çekildi.

Analizde ayrıca, askeri, ekonomik ve diplomatik boyutları iç içe geçen bu sürecin küresel enerji piyasalarına, ABD iç siyasetine ve uluslararası güvenlik mimarisine olası etkilerine dair değerlendirmelere yer verildi.

İşte New York Post’da yayınlanan analiz:

Altı haftalık İran savaşının yeni ve iddialı bir aşaması, ABD Başkanı Trump’ın abluka açıklamayla başladı.

Trump, ABD Donanması’nın müttefiklerle birlikte Hürmüz Boğazı’na girmeye ya da buradan çıkmaya çalışan “tüm gemilere” karşı derhal bir abluka başlatacağını duyurdu.

Güreş literatüründen ödünç alınan bir hamle olarak tanımlanabilecek bu adım, rakibi ters köşeye yatıran klasik bir “swerve” olarak tasvir ediliyor. İran’ın dünyayı petrol üzerinden köşeye sıkıştırdığı düşünülürken, bu hamlenin aslında Tahran’ın kendi ekonomik sonunu hazırladığı iddia ediliyor.

Stratejik hamle ve uluslararası zemin

Ablukanın, Hazine Bakanı Scott Bessent ve eski Yeşil Bereli olup BM Büyükelçiliği görevini üstlenen Mike Waltz tarafından önerildiği ve Körfez ülkelerinin öncülük ettiği Hürmüz’ün yeniden açılmasına yönelik BM Güvenlik Konseyi kararının Çin ve Rusya tarafından veto edilmesinin ardından “mantıklı bir sonraki adım” olarak değerlendirildiği ifade ediliyor.

ABD Donanması’nın yarısının boğazın hemen dışında konuşlandırıldığı belirtilirken, bu askeri yığınak sayesinde İran’ın petrolünün yaklaşık yüzde 90’ını satın alan Çin’e yönelik sevkiyatların kesilmesinin hedeflendiği vurgulanıyor.

Ekonomik baskının derinleşmesi

Ablukanın, Trump yönetiminin İran’a karşı uygulamayı planladığı azami ekonomik baskının yalnızca başlangıcı olduğu ifade ediliyor. Bu süreç, “Operation Economic Epic Fury” (Ekonomik Destansı Öfke Operasyonu) olarak adlandırılıyor.

Trump, Fox News’e verdiği demeçte bu yaklaşımı “ya hep ya hiç” olarak tanımlayarak, İran’ın petrol satışından gelir elde etmesine izin verilmeyeceğini ve birçok ülkenin bu sürece destek vereceğini öne sürdü. Ayrıca İran’ın sonunda ABD’nin taleplerini kabul edeceğini düşündüğünü dile getirdi.

Trump’ın bir diğer hamlesi ise Başkan Yardımcısı JD Vance’i, özel temsilci Steve Witkoff ve Jared Kushner ile birlikte İslamabad’da İran ile yürütülen görüşmelere liderlik etmek üzere görevlendirmesi oldu.

Bu adımın amacı, İran’ın sahip olduğunu düşündüğü kozların gerçekliğini sorgulamak ve aynı zamanda ABD yönetiminin kararlılığında bir çatlak olmadığını göstermek olarak yorumlanıyor.

Nükleer gerilim ve ekonomik bedel

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ile ABD ve İsrail istihbaratına dayandırılan değerlendirmelerde, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini artırdığı ve nükleer silah üretim kapasitesini geliştirdiği belirtiliyor.

Trump ise enerji fiyatları ve iç ekonomi üzerindeki etkilerle ilgili eleştirilere karşı, kısa vadede dalgalanmalar yaşansa da uzun vadede petrol fiyatlarının düşeceğini savunuyor. Buna rağmen, nükleer silah sahibi bir İran’a izin verilemeyeceğini vurguluyor.

Risk ve yöntem

Trump’ın danışmanları, onun yüksek risk toleransına sahip bir lider olduğunu ve bu durumun zaman zaman sert ve öngörülemez çıkışlara yol açtığını belirtiyor.

Gece yarısı yaptığı sert açıklamalar ve tehditler kamuoyunda büyük yankı uyandırsa da, bazı yorumcular bu yaklaşımın arkasında bilinçli bir strateji olduğunu savunuyor.

CNN sunucusu Michael Smerconish’in ifadesiyle, “çılgınlık onun yöntemi.” Bu bakış açısına göre, görünen kaosun ardında, rakibi denge dışına itmeye yönelik hesaplı bir irade yatıyor.