İngiltere merkezli önemli yayın organlarından Middle East Monitor’de, Hindistan’ın çok katmanlı Körfez ve Avrupa açılımı çerçevesinde şekillenen yeni dış politika hamlelerinin, değişen küresel güç dengeleri bağlamında değerlendirildiği bir analiz yayınlandı.

Modi’nin son diplomatik turunun yalnızca ekonomik işbirliği değil, aynı zamanda Hindistan’ın çok kutuplu düzende stratejik konumlanma arayışının bir parçası olduğu belirtilen analizde, ancak Körfez gibi yüksek kırılganlığa sahip bir bölgede ekonomik etkinliğin otomatik olarak jeopolitik nüfuz üretmesinin mümkün olmadığına dikkat çekildi.

Analizde ayrıca; Hindistan’ın BAE, Suudi Arabistan, İsrail, İran ve Çin ile aynı anda yürütmeye çalıştığı denge politikasının sınırları, Körfez içi güç rekabetinin Yeni Delhi’nin stratejik alanını nasıl daraltabileceği ve Avrupa ile geliştirilen teknoloji-temelli ortaklıkların Hindistan’ın küresel üretim zincirlerindeki konumunu nasıl yeniden şekillendirdiğine dair değerlendirmelere yer verildi.

İşte Middle East Monitor’de yayınlanan analiz:

Hindistan Başbakanı Narendra Modi’nin geçtiğimiz hafta Birleşik Arap Emirlikleri, Hollanda, İsveç, Norveç ve İtalya’yı kapsayan beş ülkelik diplomatik turu, Yeni Delhi’nin giderek parçalı hale gelen çok kutuplu düzende kendisini “belirleyici bir aktör” olarak konumlandırma çabasının bir yansıması olarak değerlendiriliyor.

Artan jeopolitik rekabet, yeniden şekillenen tedarik zincirleri ve dalgalı enerji piyasaları içinde Hindistan, hem ekonomik modernizasyonunu destekleyecek hem de stratejik özerkliğini koruyabilecek ortaklıklar inşa etmeye çalışıyor. Bu çerçevede Avrupa ve Körfez’e yönelik açılım, yalnızca diplomatik çeşitlendirme değil, aynı zamanda teknoloji ve sanayi temelli bir yeniden konumlanma stratejisi niteliği taşıyor.

Avrupa ve Körfez ekseninde ekonomik-stratejik genişleme hamlesi

Hindistan’ın Avrupa ve Körfez ülkeleriyle geliştirdiği temasların merkezinde artık klasik diplomatik söylemlerden ziyade somut ekonomik ve teknolojik kazanımlar yer alıyor.

Yarı iletken ekosistemlerine erişim, yenilenebilir enerji işbirliği, lojistik altyapı, ileri imalat kapasitesi ve doğrudan yabancı yatırım akışları Yeni Delhi’nin uzun vadeli kalkınma stratejisinin temel bileşenleri haline gelmiş durumda.

Bu bağlamda Hindistan-AB Serbest Ticaret Anlaşması ve Hindistan-EFTA Ekonomik Ortaklık süreci, ülkenin küresel üretim ve teknoloji ağlarına daha derin entegrasyon arayışının kurumsal ayağını oluşturuyor.

Aynı zamanda Hindistan dış politikası, sembolik diplomasi ve siyasi pozisyonlanmadan uzaklaşarak; yapay zekâ, savunma sanayii, endüstriyel dayanıklılık ve stratejik bağlantısallık gibi kapasite odaklı bir çizgiye evriliyor.

Körfez stratejisinin jeopolitik derinleşmesi

Hindistan’ın Körfez’e yönelik açılımı ise giderek ekonomik sınırların ötesine taşan bir anlam kazanıyor. Yeni Delhi, ekonomik karşılıklı bağımlılığı jeopolitik kaldıraça dönüştürme yönünde daha belirgin bir strateji izliyor.

Bu yaklaşımın merkezinde Birleşik Arap Emirlikleri özel bir konuma sahip. Hindistan açısından BAE artık yalnızca enerji tedarikçisi ya da ticari ortak değil, Batı Asya’ya açılan stratejik bir kapı olarak görülüyor. Bu kapı üzerinden Hindistan, bölgesel nüfuzunu genişletmeyi ve stratejik konumunu güçlendirmeyi hedefliyor.

Ancak Körfez, Avrupa’dan farklı olarak kurumsal istikrarın değil; vekâlet savaşlarının, mezhepsel rekabetlerin ve değişken güç dengelerinin belirlediği bir güvenlik mimarisine sahip. Bu nedenle ekonomik angajmanlar, kaçınılmaz biçimde bölgesel çelişkilerle temas etmek zorunda kalıyor.

Körfez’de parçalanma ve rekabet alanlarının genişlemesi

Hindistan’ın BAE merkezli Körfez stratejisi, bölgedeki diğer aktörler açısından farklı yorumlara da yol açıyor. Resmî söylem ekonomik işbirliği ve enerji güvenliği etrafında şekillense de, bazı bölgesel çevreler Hindistan’ın Batı Asya’daki nüfuzunu artırma ve Pakistan’ın geleneksel rolünü zayıflatma yönünde daha geniş bir jeopolitik strateji izlediğini değerlendiriyor.

Bu algı, Hindistan’ın BAE ve İsrail ile Abraham Anlaşmaları sonrası artan yakınlaşmasıyla daha da görünür hale gelmiş durumda. İslam dünyasının bazı kesimlerinde bu yeni eksen, bölgesel sadakatlerin ve güç dengelerinin yeniden dağılımı olarak okunuyor.

Bu noktada temel sorun, Körfez’de etkinliğin yalnızca ticari araçlarla sürdürülememesi. Bölgesel nüfuz, güvenlik ilişkileri ve siyasi meşruiyet ile doğrudan bağlantılı olduğu için ekonomik kapasite tek başına kalıcı jeopolitik etki üretmekte yetersiz kalabiliyor.

BAE merkezli stratejinin sınırları

BAE, Körfez’de yükselen bir ekonomik ve diplomatik aktör olsa da, bölgesel sistemin tamamını belirleyen bir güç değil. Suudi Arabistan; siyasi ağırlığı, dini meşruiyeti ve enerji piyasalarındaki belirleyici rolü nedeniyle hâlâ Körfez düzeninin merkezinde yer alıyor.

BAE’nin Yemen, Sudan ve Libya gibi sahalarda artan aktifliği ile OPEC+ çerçevesinde Suudi Arabistan ile zaman zaman yaşadığı görüş ayrılıkları, Körfez içi liderlik rekabetini daha görünür hale getiriyor. Ancak bu durum, Abu Dabi’nin Riyad’ın yerini alabileceği anlamına gelmiyor.

Dolayısıyla Hindistan’ın BAE üzerinden kurduğu stratejik açılım, Suudi Arabistan merkezli Körfez yapısının ağırlığını tamamen dengeleyebilecek bir alternatif üretmiyor. Bu da Hindistan’ı kontrol edemeyeceği bölgesel gerilimlere daha açık hale getiriyor.

Pakistan faktörü ve güvenlik mimarisi

Hindistan’ın Körfez politikası, tarihsel güvenlik mimarileriyle de sınırlanıyor. Körfez ülkeleri, özellikle Suudi Arabistan ile Pakistan arasında uzun yıllara dayanan askeri, dini ve kurumsal ilişkiler bulunuyor. Bu yapı, Pakistan’ı Körfez güvenlik denkleminin doğal bir parçası haline getirmiş durumda.

Buna karşılık Hindistan’ın Körfez ile ilişkileri daha çok ticaret, enerji ve diaspora ekseninde ilerliyor. Ticari hacim artışına rağmen Yeni Delhi’nin bölgedeki varlığı güvenlik mimarisi açısından aynı derinliğe sahip değil.

Hindistan’ın Körfez açılımı aynı zamanda Çin ile artan stratejik rekabetin bir parçası olarak da okunuyor.

Pekin’in enerji, altyapı, limanlar, lojistik koridorlar ve teknoloji yatırımları üzerinden Körfez’de artan etkisi, bölgeyi Asya merkezli jeopolitik rekabetin önemli bir sahasına dönüştürmüş durumda.

Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi ile Körfez ülkeleri arasındaki enerji bağımlılığının derinleşmesi, Pekin’in bölgedeki konumunu güçlendiriyor. Buna karşılık Körfez ülkeleri de ABD’nin küresel rolüne ilişkin belirsizlikler nedeniyle daha çok yönlü bir dış politika izlemeye yöneliyor.

Bu tablo, Hindistan gibi orta ölçekli güçlere daha fazla hareket alanı açsa da aynı zamanda rekabetin yoğunlaştığı bir zemini de beraberinde getiriyor.

Sonuç

Genel tablo, Hindistan’ın artık sembolik bağlantısızlık politikasını aşarak daha somut jeoekonomik ve jeostratejik bir güç olma iddiasına yöneldiğini gösteriyor.

Ancak Körfez gibi yüksek gerilimli ve çok katmanlı bir bölgede ekonomik varlık, otomatik olarak siyasi nüfuz üretmiyor.

Hindistan bir yandan etkisini genişletmeye çalışırken, diğer yandan bu etkinin içine çekileceği bölgesel çatışma ve rekabet alanlarının sayısı da artıyor.

Bu durum, Yeni Delhi’nin stratejik esnekliğini kısa vadede artırsa da, uzun vadede yönetilmesi daha zor bir denge mimarisine işaret ediyor.